Translate

Κυριακή, 28 Αυγούστου 2016

Ιερά Αγρυπνία! 29 Αυγούστου

ΙΕΡΑ ΑΓΡΥΠΝΙΑ

Την Δευτέρα 29 Αυγούστου 2016 και ώρα 20.30 μ.μ. θα τελεσθεί Ιερά Αγρυπνία στον Ιερό Ενοριακό Ναό Αγίου Σπυρίδωνος Αγίου Αρσενίου (Αγερσανί) Νάξου, επί τη εορτή του Αγίου Αλεξάνδρου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως!

Πέρας Αγρυπνίας: 01.00 π.μ.

Εις μνημόσυνον αιώνιον! Εκδημία π. Θωμά Μικραγιαννανίτη, γέροντος αδελφότητας των Θωμάδων!

Εις μνημόσυνον αιώνιον! 
Εκδημία π. Θωμά Μικραγιαννανίτη, γέροντος αδελφότητας των Θωμάδων!







Χθές Σάββατο 27 Αυγούστου 2016 παραμονή της μεγάλης Θεομητορικής εορτής της Κοιμήσεως Θεοτόκου κατά το πάτριο ημερολόγιο (14 Αυγούστου) εκοιμήθει ο μουσικολογιώτατος Ιερομόναχος Θωμάς Μικραγιαννανίτης, Γέροντας της Αδελφότητας των Θωμάδων Αγίου Όρους.
Ο Γέρων Θωμάς Μικραγιαννανίτης γεννήθηκε το 1940 στο Στεφανοβίκι Βελεστίνου Βόλου (κατά κόσμον Κύκλος Αντώνιος). Σε μικρή ηλικία (1952) βρέθηκε στο Άγιον Όρος στη γνωστή Αφελφότητα των Θωμάδων, στη Σκήτη της Μικράς Αγίας Άννης, όπου και έγινε μοναχός (1958) και όπου εγκαταβιώσε μέχρι της εκδημίας του. Υπήρξε Γέρων της ίδιας Αδελφότητας. Τα πρώτα μουσικά διδάχθηκε από τον Γέροντα Παύλο της συνοδείας των Θωμάδων, κυρίως όμως μαθητής του γνωστού Αγιορείτη μουσικού και δασκάλου Δοσιθέου Κατουνακιώτη. Ακροατής επίσης και συμψάλτης των παλαιών αγιορειτών ψαλτών Ιωσήφ, παπα-Χρυσοστόμου, Παντελεήμονος Κάρτσωνα και πατρός Διονυσίου Φιρφιρή, αλλά και της γειτνιάζουσας μουσικής Αδελφότητας των Δανιηλαίων. Έψαλλε σταθερά, και διά βίου, στις μεγάλες Αγρυπνίες και Πανηγύρεις των Κελιών και των Μοναστηριών (συχνά και εκτός Όρους) ως εξάρχων ή με τη μικρή ψαλτική συνοδεία των Θωμάδων. Ευρύφωνος, πεποικιλμένος και εξαιρετικά έντεχνος, με ιδιάζουσα τονική, διαστηματική και ηχοχρωματική ακρίβεια. Από τους πιο γνωστούς και σημαντικούς μέχρι σήμερα Αγιορείτες ψάλτες της παλαιότερης γενιάς. Λαμπρές οι ερμηνείες του σε Δοξαστικά και Ιδιόμελα του Φιλανθίδη και, κυρίως, σε Παπαδικά "εξωτερικά" μέλη.*

Καλό παράδεισο σεβαστέ γέροντα! 


"Άνωθεν οι Προφήται..."
Μέλος Ιωάννου Κουκουζέλους


"Τον Δεσπότην και Αρχιερέα..."
Μέλος Αρχαίον


"Βασιλεύ ουράνιε..."
Μέλος Πέτρου Φιλανθίδου





Οδοιπορικό στη Βυζαντινή Νάξο (γ΄) Η Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στο Αγερσανί της Νάξου (της Αρχαιολόγου Ειρήνης Βασιλάκη)

«Η Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στο Αγερσανί »

Ειρήνης Βασιλάκη
Αρχαιολόγου
ΜΑ Διαχείρισης Μνημείων

Εικ. 1 Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου
Σε απόσταση περίπου μισού χιλιομέτρου βόρεια από το χωριό Αγερσανί βρίσκεται η ανακαινισμένη μονή του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου, η οποία πανηγυρίζει στις 29 Αυγούστου (εικ. 1).

Το καθολικό του μοναστηριού είναι δίκλιτος καμαροσκεπής ναός1 (εικ. 2). Στο ξύλινο τέμπλο απεικονίζεται δεξιά «ο Μέγας Αρχιερεύς» και «η Αποτομή της κεφαλής του Αγίου Ιωάννη» έργο του Ναξιώτη αγιογράφου Α. Ν. Οικονομίδη (1918) (εικ. 3). Αριστερά βρίσκεται η εικόνα της Παναγίας («Η φοβερά προστασία»). Στην Ωραία Πύλη εικονίζεται «Η Κυρία των Αγγέλων», έργο του 1733 και στα βημόθυρα «ο Άρχων Μιχαήλ» του 1896. Κατά την πρόσφατη ανακαίνισή του ναού στο δάπεδο βρέθηκαν λείψανα σε δύο τάφους, τοποθετημένα κάτω από το δικέφαλο αετό στη μέση του πατώματος (εικ. 4). Τα λείψανα πιθανότατα ανήκουν στους κτήτορες ή τους ανακαινιστές του μοναστηριού.

Εικ. 2 To Καθολικό της Ιεράς Μονής
Εικ. 3 Τέμπλο του Καθολικού 
Εικ. 4

Γύρω από την εσωτερική αυλή έχουν κτιστεί τα κελιά και οι βοηθητικοί χώροι (εικ. 5). Στον πρώτο όροφο βρίσκονται τα περισσότερα κελιά όπως και το ηγουμενείο. Σε ένα από αυτά λειτουργούσε στο παρελθόν δημοτικό σχολείο, όπου φοιτούσαν μαθητές από το Αγερσανί και το Γλινάδο.


 Δε γνωρίζουμε πότε κτίστηκε η μονή του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου. Γνωρίζουμε όμως ότι ήταν αρχικά μετόχι της Μητροπόλεως Παροναξίας. Στα τέλη του 17ου αιώνα είχε αρχίσει να ερημώνεται και οι μητροπολίτες Ιωάσαφ και Μακάριος προσπάθησαν να το διασώσουν αναθέτοντάς το σε διάφορους ιερομονάχους. Σε έγγραφο του 1693 ο ιερομόναχος Νικόδημος Βάβουλας υπόσχεται στον Παροναξίας Ιωάσαφ ότι θα εγκατασταθεί και θα παραμείνει στο μοναστήρι. Το έτος 1700 ο νέος μητροπολίτης Μακάριος αναθέτει τη διοίκησή του στον Ιωσήφ Κοντοπίδη, αφού αυτό βρίσκεται «εις κατάστασιν παντελούς αφανισμού και ερημώσεως».

Εικ. 5 Προαύλιος χώρος της Ιεράς Μονής

Επειδή όμως απέτυχαν στις προσπάθειες τους, το ανέθεσαν τελικά στην οικογένεια Μιχαλίτζη, να το ανακαινίσει και να το έχει ως κτιτορικό της. Η ανάθεση γίνεται τρία χρόνια αργότερα, το έτος 1703, ενώ η ανακαίνιση γίνεται το 1721 από τους αδελφούς Γιαννάκη και Θωμά Μιχαλίτζη. Η κτιτορική επιγραφή που διατηρείται στο υπέρθυρο της μονής επιβεβαιώνει την ιστορική πληροφορία (εικ. 6) : «ΑΝΕΚΑΙΝΙΣΤΗ ΤΟ ΙΕΡΟΝ ΜΟΝΙΔΡΙΟΝ ΕΚ ΒΑΘΡΟΥ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΕΚ ΕΞΟΔΩΝ ΤΩΝ ΔΥΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΙ ΘΩΜΑ ΜΙΧΑΛΙΤΖΗΔΩΝ ΕΤΟΣ ΑΨΚΑ».

Εικ. 6 Κτιτορική επιγραφή στο υπέρυθρο της Μονής

Στους όρους της παραχώρησης αναφερόταν ότι μπορούσαν να το προσηλώσουν στο Πατριαρχείο και ότι μέχρι τότε θα έδιναν στη Μητρόπολη «κηρίον λίτρες δύο». Από το 1784 και εξής ο γιος ενός εκ των ανακαινιστών, ο Σταυριανός, επειδή φαίνεται ότι ο ίδιος δε μπορούσε να ανταπεξέλθει στη λειτουργία και τη συντήρηση της μονής, τοποθετεί κατά καιρούς διάφορους ιερείς σ’ αυτή. Η πρακτική αυτή κράτησε μέχρι το 1820, όταν με διαθήκη του ο Σταυριανός προσηλώνει το μοναστήρι στη Μητρόπολη Παροναξίας. Παραχωρεί δε το μέγιστο της περιουσίας του στον Πανάγιο Τάφο, στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, σε άλλα μοναστήρια και στη ναξιακή εκπαίδευση.

Το πανηγύρι της Μονής του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου ήταν μέχρι και τη δεκαετία του 1970 ένα από τα μεγαλύτερα της περιοχής των Λιβαδοχωρίων.


1 «Μονές των Κυκλάδων», Μανόλη Γ. Σέργη, Εκδόσεις Χελάνδιον, Αθήνα 2007, σελ. 139-142.  

Σάββατο, 27 Αυγούστου 2016

Μελίσματα Ψαλτικής (οβ΄) Μέλη της Κυριακής Ι΄ Ματθαίου

Μελίσματα Ψαλτικής 

Μέλη της Κυριακής Ι΄ Ματθαίου
Ήχος Πρώτος, Εωθινό Ι΄


Περιεχόμενα Αναρτήσεως:
α) "Την παγκόσμιον δόξαν..."Δογματικό Θεοτοκίο της Οκτωήχου. Μέλος Κωνσταντίνου Πρίγγου, Ήχος α΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Σπάρτης κ. Παναγιώτης Τζανάκος
β) "Σταυρόν χαράξας Μωσής...". Καταβασίες αργές της περιόδου. Μέλος Γεωργίου Βινάκη, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης Λεωνίδας Σφήκας.
γ) "Μετά την εις άδου κάθοδον...". Εωθινό Ι΄. Μέλος Θρασύβουλου Στανίτσα, Ήχος Πλ. β΄ . Ψάλλει ο αείμνηστος Άρχων Πρωτοψάλτης της Μ.τ.Χ.Ε. Θρασύβουλος Στανίτσας.
δ) Τρισάγιος Ύμνος -Δύναμις. Μέλος Τριαντάφυλλου Γεωργιάδου τονισθέν υπό του αείμνηστου άρχοντος Πρωτοψάλτου Χρύσανθου Θεοδοσόπουλου, Ήχος α΄. Ψάλλει ο Άρχων Υμνωδός του Οικουμενικού Πατριαρχείου και Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Αγίων Πάντων Καστοριάς κ. Αθανάσιος Βουγιουκλής.
ε) Χερουβικός Ύμνος. Μέλος Κωνσταντίνου Ψάχου, Ήχος α΄ . Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Πανίερου Ναού Ευαγγελιστρίας Τήνου κ. Στυλιανός Κοντακιώτης. 
στ) "Αινείτε τον Κύριον...". Κοινωνικό της Κυριακής. Μέλος Κωνσταντίνου Πρίγγου, Ήχος α΄. Ψάλλει ο Χορος Ψαλτών "Εργαστήρι Ψαλτικής" υπό την διεύθυνση του Πρωτοψάλτου κ. Αθανασίου Παϊβανά. 

Πέμπτη, 25 Αυγούστου 2016

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (θ) Το Θεοτοκίο του Εσπερινού του Σαββάτου του α' ήχου (β' μερος) (του Θεοδώρου Ρόκα)

Το Θεοτοκίο του Εσπερινού του Σαββάτου του α' ήχου (β' μερος)

Θεοδώρου Ρόκα 
Θεολόγου 
MΑ Ερμηνευτικής Θεολογίας

Αφού πέρασε μια σειρά από οκτώ (8) εβδομάδες, μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων και το κλείσιμο του Πεντηκοσταρίου, σειρά εβδομάδων κατά την οποία στις ιερές Ακολουθίες της Εκκλησίας γινόταν χρήση της Παρακλητικής - ή Οκτωήχου, ήρθε η ώρα να κλείσει το βιβλίο της Παρακλητικής με το πέρας της περιόδου του πλαγίου (πλ. δ')τετάρτου ήχου και να αρχίσει πάλι απ την αρχή, όπου ψάλλονται ξανά άπαντα τα Στιχηρά Ιδιόμελα, Αίνοι, Τροπάρια Κανόνων, Δοξαστικά κ.α. του πρώτου (α') ήχου, του πρώτου από τους οκτώ ήχους της βυζαντινής - εκκλησιαστικής μουσικής.
Έτσι λοιπόν στον εσπερινό του Σαββάτου, όπως και την περασμένη φορά, έτσι και τούτη θα ψαλλεί το ακόλουθο Θεοτοκίο του α' ήχου:
"Τὴν παγκόσμιον δόξαν, τὴν ἐξ ἀνθρώπων σπαρεῖσαν, καὶ τὸν Δεσπότην τεκοῦσαν, τὴν ἐπουράνιον πύλην, ὑμνήσωμεν Μαρίαν τὴν Παρθένον, τῶν Ἀσωμάτων τὸ ᾆσμα, καὶ τῶν πιστῶν τὸ ἐγκαλλώπισμα· αὕτη γὰρ ἀνεδείχθη οὐρανός, καὶ ναὸς τῆς Θεότητος· αὕτη τὸ μεσότοιχον τῆς ἔχθρας καθελοῦσα, εἰρήνην ἀντεισῆξε, καὶ τὸ Βασίλειον ἠνέῳξε. Ταύτην οὖν κατέχοντες, τῆς πίστεως τὴν ἄγκυραν, ὑπέρμαχον ἔχομεν, τὸν ἐξ αὐτῆς τεχθέντα Κύριον. Θαρσείτω τοίνυν, θαρσείτω λαὸς τοῦ Θεοῦ· καὶ γάρ αὐτὸς πολεμήσει τοὺς ἐχθρούς, ὡς παντοδύναμος".

Τετάρτη, 24 Αυγούστου 2016

Μελίσματα Ψαλτικής (οα΄) α) Αφιέρωμα στον Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μ.τ.Χ.Ε. Θρασύβουλο Στανίτσα, β) Μέλη Πλαγίου του δ΄

Μελίσματα Ψαλτικής

α) Αφιέρωμα στον Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μ.τ.Χ.Ε. Θρασύβουλο Στανίτσα!

β) Μέλη του πλαγίου του Τετάρτου


Περιεχόμενα Αναρτήσεως

Α) Αφιέρωμα στον Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μ.τ.Χ.Ε.  
Θρασύβουλο Στανίτσα (+18.08.1987)

α) "Θεαρχίω νεύματι..."Δοξαστικό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, Οκτάηχο (14.08.1957)
β) "Δούλοι Κύριον..."Εκλογή στίχων εκ του Πολυελέου. Μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Πλ. α΄. Ιδιωτική ηχογράφηση στο Οικουμενικό Πατριαρχείο (24.12.1959)
γ) Χερουβικός Ύμνος. Μέλος Θρασύβουλου Στανίτσα, Ήχος Πλ. α΄. (1961)
δ) "Της μαγδαληνής Μαρίας...". Εωθινό Γ΄. Ήχος Γ΄. Ζωντανή ηχογράφηση από τον Ιερό Ναό Χρυσοσπιλιωτίσσης Αθηνών (1962).
ε) Αναβαθμοί - Προκείμενον. Ήχος Δευτερος. Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου Πριγκήπου Κωνσταντινουπόλεως (13.10.1963)
στ) Τρισάγιος Ύμνος, ΔύναμιςΤρισάγιος ύμνος και δύναμις μέλος Θρασύβουλου Στανίτσα. Ήχος Δ΄ φθορικός (Φεραχνάκ).
ζ) Λειτουργικά. Μελος Θρασύβουλου Στανίτσα, Ήχος Πλ. δ΄ Επτάφωνος (23.11.1969).
η) Εξόδιος Ακολουθία Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Μ.τ.Χ.Ε Θρασύβουλου Στανίτσα (24.08.1987).

Β) Μέλη Πλαγίου του Τετάρτου

α) "Των ψυχών ημών...". Στίχος από το Οκτάηχο μάθημα "Θεοτόκε Παρθένε". Μέλος Πέτρου Μπερεκέτου, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλει ο Χορός Ψαλτών του Συλλόγου Μουσικοφίλων Κωνσταντινουπόλεως.
β) Αργή Δοξολογία. Εκλογή στίχων από την Δοξολογία. Μέλος Γρηγορίου Πρωτοψάλτου, Ήχος Πλάγιος του Τετάρτου χρωματικός (Σουζινάκ). Ψάλλει ο Χορός Ψαλτών "Δομέστικοι Δράμας" υπό την διεύθυνση του Άρχοντος Πρωτοψάλτου του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας κ. Γρηγορίου Παπαεμμανουήλ.
δ) Άξιον ΕστίνΜέλος Χ. Παπανικολάου, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλουν Αγιορείτες Πατέρες.

Τρίτη, 23 Αυγούστου 2016

Τελετουργικά Θέματα (ιθ΄) Η μνημόνευση των ονομάτων ζώντων και κεκοιμημένων (του Γεώργιου Ζαραβέλα)

Η μνημόνευση των ονομάτων ζώντων και κεκοιμημένων
Γεωργίου Ζαραβέλα
Λειτουργιολόγου
Καθηγητού Θεολόγου
Α΄ Αρσακείου Γυμνασίου Ψυχικού

Η χριστιανική Εκκλησία αποτελεί ένα αρραγές και ενοποιό σώμα, το Σώμα του ιδίου του Ιησού Χριστού, του οποίου κεφαλή συνιστά ο ίδιος ο Κύριος. Η ενότητα του ευχαριστιακού, μυστικού Σώματος του Χριστού διαφαίνεται μέσα από την μέριμνα της Εκκλησίας για τους ζώντες και κεκοιμημένους αδελφούς – μέλη της. Σημαντική πτυχή αυτής της προσευχητικής, ενοποιού στάσης της Εκκλησίας αποτελεί και η μνημόνευση των ονομάτων όλων των μελών της, γνωστών και αγνώστων.
Το κυριακό Σώμα, κάθε φορά που συνάγεται, θυμάται και μνημονεύει προσευχητικά κάθε μέλος του, με αιτήσεις για ειρήνη σε όλο τον κόσμο, για όλους τους ανθρώπους, όλων των εποχών, των πολιτισμών και των θρησκειών. Η γενική αυτή προσευχητική επίκληση εξειδικεύεται στη συνέχεια με προσεχή υπέρ των ευσεβών και ορθοδόξων χριστιανών, αλλά και υπέρ όλων των μελών, είτε ζουν ειρηνικά, είτε βρίσκονται σε ανάγκη, κίνδυνο ή σε ειδικές συνθήκες. Οι λατρευτικές επικλήσεις περιλαμβάνουν και τη μνήμη των κεκοιμημένων αδελφών, οι οποίοι έχουν αποδημήσει της σύναξης και βρίσκονται πλέον στην ουράνια μακαριότητα.

Κυριακή, 21 Αυγούστου 2016

Ιερά Αγρυπνία! 22 Αυγούστου

Τη Δευτέρα 22 Αυγούστου 2016 και ώρα 8.30μ.μ. θα τελεσθεί Ιερά αγρυπνία στον Ιερό Ναό Παναγίας Μετοχιώτισσας, Μετοχίου Τραγαίας Νάξου, για την εορτή της αποδόσεως της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Πέρας Αγρυπνίας:12.30 π.μ.