Η βυζαντινή μουσική στις σλαβόφωνες χώρες!

Η βυζαντινή μουσική στις σλαβόφωνες χώρες! 

Κωνσταντίνου Φωτόπουλου

Πρωτοψάλτου, Μουσικολόγου
Ιδρυτού "Σχολείου Ψαλτικής"

«Είναι σίγουρο ότι η βυζαντινή μουσική δεν αφήνει κανένα μας αδιάφορο. Ή μας αρέσει υπερβολικά ή δεν μας αρέσει καθόλου». Αυτά είπε κάποια ακροάτρια στα μέλη της βυζαντινής χορωδίας της Μόσχας μετά από μια ακολουθία. Πράγματι η βυζαντινή μουσική καθίσταται για δεύτερη φορά «σημείο αντιλεγόμενο» στην ιστορία των σλαβικών εκκλησιών.

«Ενομίσαμεν ότι μετεκομίσθημεν εις τους ουρανούς˙ χορός αγγέλων καταβαίνων εξ’ ουρανών έψαλλε υπο τους θόλους της Αγίας Σοφίας μετα των Ελλήνων ψαλτών.» Αυτή η αναφορά των απεσταλμένων του πρίγκηπα Βλαδίμηρου στην Κωνσταντινούπολη συνέβαλε στην επικράτηση της Ορθοδοξίας στη Ρωσία. Η κατα καιρούς πρόσκληση ψαλτών απ’ το Βυζάντιο προκειμένου να διδάξουν την εκκλησιαστική μουσική στις σλαβικές χώρες, οι ομοιότητες των πρώτων σημειογραφιών εκκλησιαστικής ρωσικής και βυζαντινής μουσικής και η ύπαρξη πολλών χειρογράφων στη σλαβική γλώσσα με βυζαντινή παρασημαντική μαρτυρούν τη μετάγγιση της ψαλτικής παραδόσεως στο σλαβικό χώρο. Ιστορικές συγκυρίες οδήγησαν στην απομάκρυνση από την πηγή. Έπειτα από μακρά πορεία - διαφορετική σε κάθε χώρα- καθιερώθηκε σχεδόν παντού η πολυφωνική μουσική στη λατρεία, με κομβικό σημείο τη βίαιη επιβολή της δυτικής μουσικής από το Μ.Πέτρο.

Οι Πατριαρχικοί Ψάλτες και ο Ιάκωβος Ναυπλιώτης ο Νάξιος!

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!

Ομιλία από τον Πρωτοψάλτη και Διευθυντή της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου, κ. Γεώργιο Αγγελινάρα,  με θέμα: «Οι Πατριαρχικοί Ψάλτες και ο Ιάκωβος Ναυπλιώτης».

Μορφές της Ψαλτικής Τέχνης! (β') Παναγιώτης Χρυσάφης ο νέος! (της Κατερίνας Βλαχοδημητράκου)

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΥΣΑΦΗΣ Ο ΝΕΟΣ!

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ! 

Αικατερίνας Βλαχοδημητράκου

Φοιτήτριας Βυζαντινής Μουσικολογίας

Τμήματος Μουσικών Σπουδών Ε.Κ.Π.Α.

Παναγιώτης Χρυσάφης ο νέος !
(Λεπτομέρεια μικρογραφίας σε "Ανθολογία της Παπαδικής"
Χειρόγραφο Μεγίστης Λαύρας, αρ. Θ178, έτους 1815)

Ο Παναγιώτης Χρυσάφης ο νέος, έζησε κατά το β’ μισό του 17ου αιώνα και έγινε γνωστός ως ο Πρωτοψάλτης της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Ο αιώνας αυτός αποτελούσε και αποτελεί ανεπανάληπτο μνημείο της φωνητικής μουσικής όλων των εποχών και φυσικά το αποκορύφωμα του ελληνικού μουσικού πολιτισμού. Μαζί με άλλους τρεις κορυφαίους μελουργούς, τον Γερμανό Αρχιερέα των Νέων Πατρών, τον Μπαλάση ιερέα και Nομοφύλακα της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας και τον Πέτρο Μπερεκέτη το μελωδό, έφτασαν την μελοποιία σε πολύ υψηλά επίπεδα. 

Ο Μέγας Μουσικός Πλούτος!

Ο Μέγας Μουσικός Πλούτος!

Συμεών Πατεράκη

Ἱερομονάχου

Ἡ πανανθρώπινη γλῶσσα τῆς μουσικῆς ὑπῆρξε ἴσως ἡ πρώτη ἀπὸ τὶς τέχνες ποὺ χρησιμοποιήθηκαν στὴν Λατρεία τῆς Ἐκκλησίας. Ἐπρόκειτο πιθανῶς γιὰ μιὰ φυσικὴ συνέχεια τῆς Ἰουδαϊκῆς λατρείας, στὴν ὁποία ἡ μουσικὴ κατεῖχε ἐξέχουσα θέση. Οἱ καταβολὲς τῆς χριστιανικῆς μουσικῆς θεωρεῖται βέβαιο πὼς πρέπει νὰ ἀναζητηθοῦν στὴν (ἀρχαία) ἑλληνικὴ μουσική, καθὼς ὁ ἑλληνικὸς πολιτισμὸς κυριάρχησε βαθμηδὸν σὲ ὅλα τὰ ἐπίπεδα τῆς ζωῆς τῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, ἀκόμη καὶ στὴν Παλαιστίνη. Στὸ διάβα τῶν αἰώνων ὅμως, ἡ χριστιανικὴ μουσικὴ ἐξελίχθηκε αὐτόνομα καὶ προέκυψε ἡ εὑρέως ἀποκαλουμένη σήμερα Βυζαντινὴ μουσικὴ ἤ, ὅπως συναντᾶται στὰ μουσικὰ χειρόγραφα, Ψαλτικὴ τέχνη.

Βυζαντινή μελουργία! Οι μεγάλοι δημιουργοί! (του Αχιλλέα Χαλδαιάκη)

Από τους ύστερους βυζαντινούς χρόνους ως τη μεγάλη μεταρρύθμιση του 19ου αιώνα!

ΧΡΙΣΤΟΣ  ΑΝΕΣΤΗ!

Αχιλλέα Χαλδαιάκη

 Καθηγητoύ Τμήματος Μουσικών Σπουδών

Πανεπιστημίου Αθηνών

Ο Πρωτοψάλτης Ιωάννης ο Γλυκής, απο τους
 σημαντικότερους μελουργούς των αρχών του 14ου αι.
(Μικρογραφία σε "Παπαδική". Χειρόγραγο
Μεγίστης Λαύρας, αρ. Λ165, 17ου αι.)

Το έτος 1336 -κατά το οποίο παραδίδεται ο περισπούδαστος κώδικας 2458 της Εθνικής Βιβλιοθήκης
της Ελλάδος- αποτελεί αναμφίβολα ορόσημο σημαντικότατο για την γνώση και ακολουθία των υπερχιλίων μελουργών της ψαλτικής τέχνης. Ο κώδικας τούτος, που εγκαινιάζει την επωνυμία στην τέχνη, μνημονεύει τους κυριότερους μελουργούς της εποχής που εκπροσωπεί (ΙΔ΄ αι.)_

Απ' αυτούς ξεχώρισαν σαφώς με ευρυτατη ανθολόγηση της μελουργικής της δραστηριότητας στη χειρόγραφη παράδοση της Ψαλτικής, "η περίφημη τριανδρία" του πρώτου μισού του ΙΔ΄ αιώνος, όπως εύστοχα χαρακτηρίσθηκαν, με πρεσβύτερο τον Νικηφόρο Ηθικό και νεώτερους τον Γλυκύ Ιωάννη και "τους διαδόχους αυτού και φοιτητάς" Ξένο Κορώνη και τον "χαριτώνυμο" Ιωάννη Κουκουζέλη.

Μορφές της Ψαλτικής Τέχνης! (α´) Γεώργιος ο Κρης! (της Κατερίνας Βλαχοδημητράκου)

Με μεγάλη χαρά σας παρουσιάζουμε τη νέα θεματική ενότητα του ιστολογίου μας με τίτλο «Μορφές της Ψαλτικής Τέχνης». Η θεματική ενότητα έχει ως σκοπό την παρουσίαση της ζωής και του έργου Μελουργών της Ψαλτικής Τέχνης! Την Επιμέλεια και παρουσίαση θα την κάνει η τριτοετής Φοιτήτρια της Βυζαντινής Μουσικολογίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ε.Κ.Π.Α. και συνεργάτης του Χορού μας κ. Αικατερίνα Βλαχοδημητράκου.

Αικατερίνας Βλαχοδημητράκου

Φοιτήτριας Βυζαντινής Μουσικολογίας

Τμήματος Μουσικών Σπουδών Ε.Κ.Π.Α.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΚΡΗΣ 

( β΄ ήμ. ιη΄ αι. - +1814)

Ο ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

Περί τα μέσα του 18ου αιώνος και μέσα σε ένα γενικότερο κλίμα άνθισης της εκκλησιαστικής μουσικής, με σημαντικότερο πρωταγωνιστή τον Πέτρο τον Πελοποννήσιο, εποχή κατά την οποία έχει ήδη αρχίσει να γεννάται εντονώτερη η ανάγκη μιας μουσικής μεταρρύθμισης, βλέπει το φως της ζωής και εισέρχεται δυναμικά στο μουσικό στερέωμα ο Γεώργιος ο Κρης ο οποίος και αναδεικνύεται, μετά τον Πέτρο, πρόδρομος της εν χρήσει παρασημαντικής.

Λίγα λόγια για τον Ιάκωβο Πρωτοψάλτη!

Ευστάθιος Βιγγόπουλος. Ο ακάματος Λαμπαδάριος της Μ.τ.Χ.Ε.

Εὐστάθιος Βιγγόπουλος

(1882 - + 8 Φεβρουαρίου 1938)

Ἄρχων Λαμπαδάριος τῆς Μ.τ.Χ.Ἐ.

Ὁ Εὐστάθιος Βιγγόπουλος ἐγεννήθη ἐν Κανδυλλίῳ τοῦ Βοσπόρου τὸ ἔτος 1882. Ἀπὸ πολὺ μικρὸς ἐπεδόθη εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ καὶ πολὺ γρήγορα ἀνεδείχθη βαθὺς μύστης αὐτῆς. Ἔψαλλε εἰς διαφόρους ναοὺς τῆς Πόλεως. Τὸ ἔτος 1908 προσελήφθη δεξιὸς ψάλτης εἰς τὸ Μετόχιον τοῦ Παναγίου Τάφου εἰς τὸ Φανάρι. Τὸ ἔτος 1910 δεξιὸς εἰς τὸν Ἅγιο Ἰωάννη τὸν Θεολόγο Προύσσης, ἀπὸ ὅπου τῇ συστάσει τοῦ Μητροπολίτη Προύσσης Δωροθέου προσλαμβάνεται εἰς τὸν