Οι μεγάλοι Θεωρητικοί τού Βυζαντίου και τού Μεταβυζαντίου και τα κυρίως θέματά τους! Μέρος Γ΄ (Μανουήλ ο Παλαιός Χρυσάφης,Κύριλλος Μαρμαρηνός, Χρύσανθος εκ Μαδύτων)! Του Άγγελου Σέφκα

                                                     Συνέχεια από το Δεύτερο Μέρος

Άγγελου Σέφκα

Φιλολόγου - Ψάλτου

Μανουήλ ο Παλαιός Χρυσάφης

Η ευαγγελική ρύση, «οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένη»[1], όπως ίσχυσε για τους αγίους Αποστόλους, που ο χαριτωμένος βίος τους υπέπιπτε στην αντίληψη όλων, σα να ήταν μια πόλη που βρίσκεται σε μια βουνοπλαγιά η οποία δεν είναι δυνατόν να κρυφτεί, έτσι ισχύει και με το έργο του μεγάλου μελουργού, υμνογράφου και θεωρητικού[2] Μανουήλ του Παλαιού Χρυσάφη.

Ο Μανουήλ Χρυσάφης γεννήθηκε το πρώτο μισό του 15ου αι., υποθετικά μεταξύ 1410 και 1420, στη Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης και πέθανε το γ’ τέταρτο του 15ου αι. Κατά καιρούς πολλοί τον παρουσιάζουν, μάλλον εσφαλμένα, ως Λαμπαδάριο της Αγίας Σοφίας[3], αν και στις περισσότερες ανθολογίες του συνήθως συναντούμε τον τίτλο του ως εξής: «λαμπαδάριος του εὐαγοῦς και βασιλικοῦ κλήρου»[4], τίτλος που επιβεβαιώνει και τη στενή σχέση του με τον Κωνσταντίνο ΙΑ’ τον Παλαιολόγο. Ο Μανουήλ μετά την Άλωση καταφεύγει στην Πελοπόννησο και αργότερα περνά στην Κρήτη. Επιπλέον, υπάρχουν μαρτυρίες για εγκατάστασή του στη Σερβία. Από τους επιφανέστερους μαθητές του υπήρξε ο Γεράσιμος Χαλκεόπουλος[5].

Η Σήμανση των ρυθμικών ποδών ως στοιχείο απαραίτητο του Εκκλησιαστικού μέλους! Του Ηρακλή Μαλανδρίνου

Ηρακλή Μαλανδρίνου 
Πρωτοψάλτου 
Δασκάλου Ψαλτικής Τέχνης 

Χοράρχου Χορού Ψαλτών Χίου

Μουσικό χειρόγραφο (Κώδικας ΒΚΨ 230, χφ. Χρυσάνθου)
 χωρισμένο σε ρυθμικούς πόδες

"Μουσική ἐστί ρυθμοῦ καί μέλους καί πάσης ὁργανικῆς θεωρίας ἐπιστήμη, μουσικός δέ ὁ ἔμπειρος τούτων". (ψευδο-Πτολεμαίος)

Αποφεύγοντας την διαδικασία της εξήγησης βασικών όρων, όπως χρόνος, ρυθμός, χρονική αγωγή κλπ., (θα αναλυθούν σε σχετική εργασία), οι οποίοι πολλές φορές αναφέρονται από του Ψάλτες με λάθος δυναμική του περιεχομένου τους, θα εισέλθω ευθύς στον βασικό άξονα του θέματος μου, που είναι η ανάγκη να σημειώνονται οι ρυθμοί πάνω στο ψαλλόμενο μάθημα, ώστε κατά την ερμηνεία του ο εκτελεστής να εκφέρει τον ανάλογο ρυθμικό τονισμό ο οποίος θα το αναδείξει. 

Είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε ότι ενώ από το πρώτο κιόλας μάθημα ο μαθητής διδάσκεται μετρική με τον απλό και πανάρχαιο δίσημο ρυθμό και μάλιστα με διαστολές επι των ασκήσεων, αυτό λησμονείται όταν το μάθημα μεταφερθεί πάνω στο αναλόγιο. Ο ρυθμός διδάσκεται για να τον χρησιμοποιούμε και είναι εξόχως σημαντικό και δομικό στοιχείο του μέλους. Ο μαθητής δεν μαθαίνει τους απλούς ρυθμούς, δίσημο, τρίσημο και τετράσημο μόνο για να αποκτήσει σταθερότητα στην χρονική διάρκεια του ψαλλομένου, αλλά και για να διδαχτεί τον ερμηνευτικό και μελωδικό τονισμό των φράσεων, ώστε να ψάλλει σύμφωνα με τον χωρισμό, προβάλλοντας τον τονισμένο λόγο μέσα από το τονισμένο μουσικά και ρυθμικά μέλος. 

Περί Ρυθμού και ειδικώς περί του Τονικού ρυθμού

Περί Ρυθμού και ειδικώς περί του Τονικού ρυθμού    

  Λαζάρου Ι. Κουζηνοπούλου

Μουσικοδιδασκάλου

τ. Καθηγητού Ωδείου Αθηνών

      

Λάζαρος Ι. Κουζηνόπουλος

    Αναφερόμενοι γενικά στο ρυθμό μπορούμε να πούμε ότι ρυθμός είναι η εκδήλωση της αρχής της τάξεως, της αναλογίας της συμμετρίας και ότι υπάρχει τόσο στο σύμπαν - φύση ως νόμος και στον ανθρώπινο οργανισμό ως βιολογικό φαινόμενο, όσο και στη ζωή και τα έργα του ανθρώπου.

     Στην περίπτωση των καλών τεχνών εμφανίζεται: Στις μεν Εικαστικές στο χώρο, στις δε, Μουσική, Χορό και Ποίηση στο χρόνο.