Διαδικτυακή παρουσίαση Αναστασιματαρίων Κυριάκου Κουλιδά & Δανιήλ Πρωτοψάλτου! Κυριακή 14 Φεβρουαρίου 2021

Ενημερώνουμε τους φιλόμουσους αναγνώστες για την διαδικτυακή παρουσίαση των δύο νεοεκδοθέντων αναστασιματαρίων, Κυριάκου Κουλιδά & Δανιήλ Πρωτοψάλτου.

Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου, 19.00

– ΔΩΡΕΑΝ μέσω ZOOM –

Πρόκειται για μία σημαντικότατη εργασία μουσικολογικού και ψαλτικού ενδιαφέροντος από τον Κυριάκο Τζουραμάνη, καθώς φέρνει στο φως και καθιστά προσιτά δύο παλαιά αναστασιματάρια που ανήκουν στο νέο στιχηραρικό είδος. Με το Αναστασιματάριο του Κουλιδά εμφανίζεται για πρώτη φορά στη χειρόγραφη παράδοση (το 1ο τέταρτο του 18ου αιώνα) το νέο στιχηραρικό είδος μελοποιίας, ενώ με το Αναστασιματάριο του Δανιήλ καταγράφεται για πρώτη φορά (μέσα 18ου αιώνα) η ψαλμώδηση των αναστάσιμων στιχηρών κατά το ύφος της Μ.τ.Χ.Ε στο νέο είδος μελοποιίας.

Οι μεγάλοι Θεωρητικοί τού Βυζαντίου και τού Μεταβυζαντίου και τα κυρίως θέματά τους! (Μέρος Β΄ Εμμανουήλ Βρυέννιος, Γαβριήλ εκ Ξανθοπούλων)! Του Άγγελου Σέφκα

Συνέχεια από το Πρώτο Μέρος

Άγγελου Σέφκα

Φιλολόγου - Ψάλτου

Οι μεγάλοι Θεωρητικοί

Μια τέχνη που η ηλικία της κοντεύει τα δύο χιλιάδες έτη σίγουρα έχει γνωρίσει στιγμές ακμής και παρακμής, στις οποίες την οδήγησαν πρόσωπα ή γεγονότα. Έτσι, συμβαίνει και με τη Βυζαντινή Μουσική. Μουσικοί νόες μεγάλου βεληνεκούς υπήρξαν υπεύθυνοι για το άγγιγμα του ναδίρ της. Βέβαια, ποιος μπορεί να αριθμήσει το πλήθος τόσων και τόσων σπουδαίων ανδρών και ποίους από αυτούς να ξεχωρίσει; Και μόνο κάποια ονόματα όπως των Αγιοπολιτών, του Οσίου Ιωάννου του Κουκουζέλους[1], του Μιχαήλ Βλεμύδου, του Ιωάννου Πλουσιαδηνού, του Ακακίου Χαλκεοπούλου, του Αποστόλου Κώνστα και τόσων άλλων προκαλούν δέος. Ενδεικτικά, με χρονικά και συγγραφικά κριτήρια, παρουσιάζονται στις παρακάτω σελίδες πέντε από τους μεγαλύτερους θεωρητικούς του «Βυζαντίου» και «Μεταβυζαντίου» επιδεικνύοντας το έργο και την προσφορά τους στην «Τέχνη του Δαμασκηνού».

- Εμμανουήλ Βρυέννιος

Εμμανουήλ ή, επί το χαριέστερον, Μανουήλ Βρυέννιος υπήρξε «ὁ ἐξοχώτερος τῶν θεωρητικῶν διδασκάλων τῆς μουσικῆς κατά τόν Μεσαίωνα»[2], και συνάμα εξαιρετικός μαθηματικός και αστρονόμος. Γεννήθηκε περί το 1275[3] στην Κωνσταντινούπολη και η μεγάλη ακμή του σημειώνεται από το 1320[4] έως τον θάνατό του, το 1340. Αν και το οικογενειακό όνομα «Βρυέννιος» έχει συνδεθεί με πολιτικούς του Βυζαντινίου, ο Μανουήλ δε φαίνεται να έχει κάποια σχέση με αυτούς. Ήδη, από το 1300 δίδασκε σε μεγάλη σχολή της πρωτεύουσας[5], στην οποία διετέλεσε σχολάρχης. Μαθητής του στο μάθημα της Αστρονομίας εχρημάτισε ο Θεόδωρος Μετοχίτης, ο μετέπειτα Μέγας Λογοθέτης του Ανδρονίκου Β’ του Παλαιολόγου, ενώ ο ίδιος ο Βρυέννιος υπήρξε στενός φίλος και συνεργάτης του Μιχαήλ Η’ του Παλαιολόγου (1223 - 1282[6]).

(Μουσικό κείμενο) Χερουβικό σε Ήχο Τρίτο! Μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου (Εξήγηση Ιωάννου Αρβανίτη)

Χερουβικός Ύμνος σε Ήχο Τρίτο. Μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου σε εξήγηση τού Ερευνητή και Πρωτοψάλτου Ιωάννου Αρβανίτη

Το μέλος εμπεριέχεται στον Β΄ Τόμο τής Θείας Λειτουργίας τής Μουσικής Αθωνικής Βιβλιοθήκης που έχει επιμεληθεί το Ιερό Κουτλουμουσιανό Κελίον "Αγίου Ιωάννου τού Θεολόγου" Αγίου Όρους.

Download σε μορφή pdf ΕΔΩ

Μελίσματα Ψαλτική (τι΄) Κυριακή ΙΣΤ΄ Ματθαίου! 07.02.2021

Μελίσματα Ψαλτικής

Κυριακή Ιστ΄ Ματθαίου

Ήχος Β΄, Εωθινό Β΄

Περιεχόμενα Αναρτήσεως:

α) "Ερευνάτε τας γραφάς..." Δοξαστικό τής Λιτής της εορτής τής Υπαπαντής. Ήχος Πλ.α΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης τού Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αθηνών Σπυρίδων Περιστέρης.

β)  "Θεοτόκε η ελπίς..., Εν νόμου σκιά..." Ο Ειρμός τής Θ΄ Ωδής τής εορτής τής Υπαπαντής. Μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Γ΄. Ψάλλει ο Λαμπαδάριος τού Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Διαβατών Θεσσαλονίκης Άγγελος Σέφκας.

γ) "Μετά μύρων..." Β΄ Εωθινό Δοξαστικό τής Οκτωήχου. Μέλος Γεωργίου Ραιδεστηνού, Ήχος Β΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης τού Πανίερου Ναού Ευαγγελιστρίας Τήνου Στυλιανός Κοντακιώτης.

δ) "Οι τα Χερουβείμ..." Χερουβικός Ύμνος. Μέλος Θεοδώρου Φωκαέως, Ήχος Β΄. Ψάλλουν Γρηγοριάτες Πατέρες υπό την χοραρχία τού π. Θεοδοσίου Γρηγοριάτου.

ε) "Αινείτε τον Κύριον..." Κοινωνικό τής Κυριακής. Μέλος Αγ. Ιωάννου τού Δαμασκηνού, Ήχος Β΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης τού Ιερού Ναού Αγίου Λουκά Καβάλας Αρχέλαος Υψηλάντης.

Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Κυριακή ΙΣΤ΄ Ματθαίου! 07.02.2021

Οι Ακολουθίες τού Εσπερινού, τού Όρθρου και τής Θείας Λειτουργίας σε παρασημαντική τής Κυριακής ΙΣΤ΄ Ματθαίου.

Επιλογή, Επιμέλεια και Στοιχειοθεσία μελών: Α) Κωνσταντίνος Γράμπας (porphyrios.gr), Β) Χρήστος Τσακίρογλου, Γ) papline.gr.

(Μουσικά κείμενα) Δοξαστικά Αγίου Φωτίου τού Μεγάλου (06.02)! Μέλος π. Σπυρίδωνος Ιερομονάχου!

Τα Δοξαστικά του Εσπερινού και των Αίνων τής Εορτής τού Αγίου Φωτίου τού Μεγάλου (06.02.2021)! Το μέλος είναι τού Μουσικολογιωτάτου Ιερομονάχου π. Σπυρίδωνος Σκορδίλη, κληρικού τής Ιεράς Μητροπόλεως Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων!

Download σε μορφή pdf ΕΔΩ

Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 7η έως 13 Φεβρουαρίου 2021!

 Download σε μορφή pdf ΕΔΩ

Οι μεγάλοι Θεωρητικοί τού Βυζαντίου και τού Μεταβυζαντίου και τα κυρίως θέματά τους! (Μέρος Α΄ Εισαγωγή) Του Φιλολόγου και Ψάλτου Άγγελου Σέφκα

Η παρούσα εργασία υλοποιήθηκε στα πλαίσια του μαθήματος «Εισαγωγή στη Βυζαντινή Μουσική», το οποίο διδάσκεται κατά το α’ εξάμηνο του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών πουδών των Σμημάτων Μουσικών πουδών και Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Αποτελεί μια αναζήτηση των απαρχών Βυζαντινής Μουσικολογίας ανάμεσα σε μεγάλες προσωπικότητες, που συνέγραψαν θεωρητικά συγγράμματα και εγχειρίδια Θεωρίας της Βυζαντινής Μουσικής, κατά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο. Ευελπιστώ να φωτιστούν τυχόν σκοτεινά σημεία, να διεξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα και, ει δυνατόν, στο μέλλον να χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία αυτά για μια διεξοδικότερη έρευνα επί του θέματος. Αυτή η μικρή μελέτη αφιερώνεται στον προσωπικό μου θεωρητικό και εκτελεστή της Βυζαντινής Μουσικής, στον «πρὸ μικροῦ μεθ' ἡμῶν», στον αείμνηστο δάσκαλό μου Δημοσθένη Κουσκούκη, ως ελάχιστο αντίδωρο.

Άγγελου Σέφκα

Φιλολόγου - Ψάλτου

Εισαγωγικά

Είναι πράγματι δύσκολο να περιγράφεις και αναλύεις μια Τέχνη, πόσο μάλλον όταν εκείνη είναι βιωματική. Αυτό το δύσκολο εγχείρημα κλήθηκαν να φέρουν εις πέρας κάποιες σπουδαίες προσωπικότητες περιγράφοντας, αναλύοντας, επεξηγώντας και παρουσιάζοντας τον πλούτο της Βυζαντινής Μουσικής, μέσω των θεωρητικών τους συγγραμμάτων και εγχειριδίων. Η εργασία αυτή με τη σειρά της καλείται να ξεχωρίσει και να μελετήσεις ορισμένες από αυτές τις προσωπικότητες, τις πλέον σημαντικές, και να παρουσιάσει το έργο τους.

Αδιαμφισβήτητα, η Θεωρία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της Ψαλτικής Τέχνης και αμφότερες, με την ψαλτική Πράξη, χαρακτηρίζονται από έναν τρόπο «συζυγικής συμβίωσης» και αλληλοπεριχώρησης, καθώς η μία συμπληρώνει την άλλη. Σαφώς, όμως, η διαμόρφωση τους στο διάβα των αιώνων αποτελεί έργο μεγάλων μουσικών προσωπικοτήτων, με ποικίλη δράση στο χώρο της μουσικής. Επομένως, κοινόν όφελος θα αποτελούσε η παρουσίαση και ανάδειξη των μεγάλων Θεωρητικών και του πολυσχιδούς έργου τους, που ακόμα και αν χωρίζουν κάποιους τα χρόνια μισής χιλιετίας, τους ενώνει η αγάπη για την ίδια μουσική.

Μελίσματα Ψαλτικής (τθ΄) Μέλη τής Υπαπαντής τού Κυρίου! 02.02.2021

Μελίσματα Ψαλτικής

Μέλη τής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου

Τῇ Β' τοῦ μηνός Φεβρουαρίου, ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 

ἐν ᾗ ἐδέξατο αὐτὸν εἰς τὰς ἀγκάλας αὐτοῦ ὁ δίκαιος Συμεών.

Περιεχόμενα Αναρτήσεως:

α) "Λεγε Συμεών..." Στιχηρό Ιδιόμελο τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Ήχος Α΄. Ψάλλει ο π. Χαρίτων Δοχειαρίτης

β) "Δεύτε και ημείς..." Στιχηρό Ιδιόμελο τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Ήχος Α΄. Ψάλλει ο Καθηγούμενος τής Ιεράς Μονής Δοχειαρίου Αγίου Όρους π. Αμφιλόχιος Δοχειαρίτης.

γ)"Ανοιγέσθω η πύλη..." Δοξαστικό των Στιχηρών τού Εσπερινού τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Μέλος Πέτρου Φιλανθίδου, Ήχος Πλ.β΄. Ψάλλουν Δοχειαρίτες Πατέρες

δ) "Ερευνάτε τάς γραφάς..." Δοξαστικό τής Λιτής τής  Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Μέλος Ιακώβου Πρωτοψάλτου, Ήχος Πλ.α΄. Ψάλλουν Νεοσκητιώτες Πατέρες.

ε) "Θεοτόκε η ελπίς..., Εν νόμω σκιά..." Ο Ειρμός τής Θ΄ Ωδής τού Κανόνος τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Μέλος επί τη βάσει Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Γ΄. Ψάλλει ο Μητροπολίτης Ισπανίας & Πορτογαλίας κ. Βησσαρίων.

στ) "Ο εν χέρσι πρεσβυτικαίς..." Δοξαστικό των Αίνων τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Πλ.β΄.

Ψάλλει ο Χορός τής Σχολής Βυζαντινής Μουσικής τής Ι.Μ. Ηλείας (Παράρτημα Αμαλιάδας), υπό τήν χοραρχία τού Πρωτοψάλτου Αλέξανδρου Γεωργουλή.

(Μουσικό κείμενο) Δοξαστικό Αίνων Υπαπαντής τού Κυρίου, μέλος Γεωργίου Χατζηθεοδώρου!

Το Δοξαστικό των Αίνων τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Το μέλος είναι τού Άρχοντος Μαΐστορος τής Μ.τ.Χ.Ε. Γεωργίου Χατζηθεοδώρου, σε Ήχο Πλ.β΄.

Το μέλος είναι από το μουσικό βιβλίο "ΔΟΞΑΣΤΑΡΙΟΝ Ιεράς Μονής Παναγίας Έβρου", Τόμος Β΄, Κάλυμνος 2019, τού Άρχοντος Μαΐστορος τής Μ.τ.Χ.Ε. Γεωργίου Χατζηθεοδώρου, τον οποίο και ευχαριστούμε πολύ για την άδεια να αναρτήσουμε το εν λόγω Δοξαστικό!

Download σε μορφή pdf ΕΔΩ