Διαδικτυακό Σεμινάριο Ψαλτικής Τέχνης από τον Χορό Ψαλτών Χίου!

Ο Χορός Ψαλτών Χίου, σε συνεργασία με το Ωδείο «Αιγέας», διοργανώνει έναν νέο διαδικτυακό κύκλο μαθημάτων Ψαλτικής Τέχνης, διάρκειας οκτώ μηνών. Πρόκειται για ένα σεμινάριο που απευθύνεται σε ψάλτες, δασκάλους ψαλτικής, πτυχιούχους και διπλωματούχους Βυζαντινής Μουσικής, οι οποίοι επιθυμούν να εμβαθύνουν τόσο στο ρεπερτόριο όσο και στη θεωρία της βυζαντινής μουσικής.

Τα μαθήματα θα έχουν διάρκεια μιάμισης ώρας και θα πραγματοποιούνται διαδικτυακά δύο φορές τον μήνα. Το πρόγραμμα είναι δομημένο σε δύο φάσεις:

Η πρώτη φάση – Θεωρία και Πράξη

• Θεωρητικά ζητήματα μελέτης, όπως η συμπεριφορά των ήχων, η γένεση και η εξέλιξη της μελοποιίας, η παραγωγή και οι κλάδοι του παρακλητικού κανόνα.

• Διδασκαλία μελών με στόχο την εις βάθος ανάλυσή τους, τόσο μορφολογικά όσο και αισθητικά.

• Ανάδειξη μουσικοθεωρητικών λεπτομερειών που ενισχύουν τη μουσική κατανόηση, αλλά και τη λειτουργική προσέγγιση μέσα από ρυθμικές, ισοκρατικές και ερμηνευτικές πρακτικές.

Μελίσματα Ψαλτικής (υμη΄) Κυριακή Η΄ Λουκά! 12.11.2023

Μελίσματα Ψαλτικής

Κυριακή Η΄ Λουκά

Ήχος Πλ.β΄, Εωθινό Α΄

Περιεχόμενα Αναρτήσεως:

"Εις το Όρος..." Α΄ Εωθινό Δοξαστικό της Οκτωήχου. Μέλος Ιωάννου Πρωτοψάλτου, Ήχος Α΄. Ψάλλει Χορός Καθηγητών Σχολής Ι.Μ. Λαρίσης και Τυρνάβου υπό την χοραρχία τού Ιωάννη Μαυρομάτη.

"Δόξα σοι τω δείξαντι..." Αργή Δοξολογία (Α΄ Χορού). Μέλος Γεωργίου Ραιδεστηνού, Ήχος Πλ.β΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης Κωνσταντίνος Κατσούλης.

"Οι τα Χερουβείμ..." Χερουβικός Ύμνος. Μέλος Γρηγορίου Πρωτοψάλτου, Ήχος Πλ.β΄. Ψάλλει ο Χορός Ψαλτών Χίου υπό την χοραρχία του Πρωτοψάλτου του Ιερού Ναού Αγίας Μαρίας Καλοπλύτου Ηρακλή Μαλανδρίνου.

"Άξιον εστίν..." Μεγαλυνάριο της Θεοτόκου. Ήχος Πλ.β΄. Ψάλλει ο π. Θεοδόσιος Νεοσκητιώτης.

Η Σήμανση των ρυθμικών ποδών ως στοιχείο απαραίτητο του Εκκλησιαστικού μέλους! Του Ηρακλή Μαλανδρίνου

Ηρακλή Μαλανδρίνου 
Πρωτοψάλτου 
Δασκάλου Ψαλτικής Τέχνης 

Χοράρχου Χορού Ψαλτών Χίου

Μουσικό χειρόγραφο (Κώδικας ΒΚΨ 230, χφ. Χρυσάνθου)
 χωρισμένο σε ρυθμικούς πόδες

"Μουσική ἐστί ρυθμοῦ καί μέλους καί πάσης ὁργανικῆς θεωρίας ἐπιστήμη, μουσικός δέ ὁ ἔμπειρος τούτων". (ψευδο-Πτολεμαίος)

Αποφεύγοντας την διαδικασία της εξήγησης βασικών όρων, όπως χρόνος, ρυθμός, χρονική αγωγή κλπ., (θα αναλυθούν σε σχετική εργασία), οι οποίοι πολλές φορές αναφέρονται από του Ψάλτες με λάθος δυναμική του περιεχομένου τους, θα εισέλθω ευθύς στον βασικό άξονα του θέματος μου, που είναι η ανάγκη να σημειώνονται οι ρυθμοί πάνω στο ψαλλόμενο μάθημα, ώστε κατά την ερμηνεία του ο εκτελεστής να εκφέρει τον ανάλογο ρυθμικό τονισμό ο οποίος θα το αναδείξει. 

Είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε ότι ενώ από το πρώτο κιόλας μάθημα ο μαθητής διδάσκεται μετρική με τον απλό και πανάρχαιο δίσημο ρυθμό και μάλιστα με διαστολές επι των ασκήσεων, αυτό λησμονείται όταν το μάθημα μεταφερθεί πάνω στο αναλόγιο. Ο ρυθμός διδάσκεται για να τον χρησιμοποιούμε και είναι εξόχως σημαντικό και δομικό στοιχείο του μέλους. Ο μαθητής δεν μαθαίνει τους απλούς ρυθμούς, δίσημο, τρίσημο και τετράσημο μόνο για να αποκτήσει σταθερότητα στην χρονική διάρκεια του ψαλλομένου, αλλά και για να διδαχτεί τον ερμηνευτικό και μελωδικό τονισμό των φράσεων, ώστε να ψάλλει σύμφωνα με τον χωρισμό, προβάλλοντας τον τονισμένο λόγο μέσα από το τονισμένο μουσικά και ρυθμικά μέλος. 

Έκδοση Πρακτικών Επιστημονικής Διημερίδας με θέμα "Απόστολος Κώνστας ο Χίος, ο τέταρτος των τριών".

Τον Σεπτέμβριο συμπληρώθηκε ένας χρόνος απ’την πραγματοποίηση της Επιστημονικής διημερίδας στη Χίο με θέμα «Απόστολος Κώνστας ο Χίος, ο τέταρτος των τριών», την οποία διοργάνωσε ο Χορός Ψαλτών Χίου. Με την ευκαιρία αυτή ο Χορός μας ανακοινώνει την επικείμενη έκδοση των πρακτικών του συνεδρίου αυτού, η οποία θα περιλαμβάνει έξι Επιστημονικές ανακοινώσεις με κορυφαία αυτή του σεβαστού μας Καθηγητού κ.Γρηγορίου Στάθη. 

Όποιος επιθυμεί να προμηθευτεί τον τόμο που θα περιλαμβάνει τα πρακτικά να μας ενημερώσει έως και τέλος Νοεμβρίου, διότι η έκδοση αυτή θα βασιστεί στην παλαιά μέθοδο έκδοσης με συνδρομητές. 

Η γνώση του τονικού ύψους του ψαλλόμενου μαθήματος στην Εκκλησιαστική μουσική! Του Ηρακλή Μαλανδρίνου

Ηρακλή Μαλανδρίνου
Πρωτοψάλτου
Δασκάλου Ψαλτικής Τέχνης 

Χοράρχου Χορού Ψαλτών Χίου

Απαραίτητο συστατικό μιας καλής ερμηνείας ενός μέλους είναι η σωστή βάση, δηλαδή το τονικό ύψος πάνω στο οποίο θα στερεωθεί το ψαλλόμενο. Η σωστή τοποθέτηση του τονικού αυτού ύψους από τον Ψάλτη αποτελεί ίσως το πενήντα τα εκατό της επιτυχημένης απόδοσης του μαθήματος. Η κατάλληλη όμως βάση η οποία θα αναδείξει το μάθημα στηρίζεται σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις τις οποίες θα πρέπει να λάβει υπόψιν του ο ψάλτης ή ο χοράρχης.

Η πρώτη προϋπόθεση είναι η γνώση της φωνής ή των φωνών που καλούνται να ψάλλουν το μάθημα. Θα πρέπει να γνωρίζουμε καλά την έκταση της φωνής ή των φωνών, τα δυνατά τονικά-φωνητικά μας κέντρα, ώστε να έχουμε τη σιγουριά ότι θα μπορέσουμε να υποστηρίξουμε το μάθημα σε όλη του την έκταση, ειδικά όταν αυτό αναπτύσσεται πολύ ψηλά ή πολύ χαμηλά ξεφεύγοντας απ’την μέση έκταση της ανθρώπινης φωνής.

Η έκταση του μαθήματος αποτελεί την δεύτερη προϋπόθεση η οποία θα μας οδηγήσει στη σωστή βάση. Η έκταση του μαθήματος θα μας δείξει και το που θα τοποθετήσουμε τη βάση μας. Όταν λέμε έκταση στην Ψαλτική δεν εννοούμε μέγεθος αλλά ύψος και βάθος. Όταν λοιπόν ξέρουμε ότι ένα μάθημα πάει ψηλά ή χαμηλά η βάση μας θα είναι τέτοια που η φωνή μας θα μπορεί να αποδώσει το μάθημα χωρίς ακροβατισμούς και φωνασκίες στα ψηλά αλλά και χωρίς ξεψυχίσματα και γρατζουνίσματα στα χαμηλά.

Ο Φανατισμός και οι φατρίες στον χώρο της Ψαλτικής Τέχνης, ως αποτέλεσμα της μουσικής μας ανελευθερίας. Του Ηρακλή Μαλανδρίνου

Ηρακλή Μαλανδρίνου
Πρωτοψάλτου
Δασκάλου Ψαλτικής Τέχνης
Χοράρχου Χορού Ψαλτών Χίου

Ο φανατισμός στον χώρο της Μουσικής και ιδιαίτερα στον χώρο της λατρευτικής Μουσικής, όπως είναι η Ψαλτική Τέχνη, όχι μόνο δεν έχει θέση αλλά καθιστά τον φανατικό ολότελα ξένο έως και επικίνδυνο προς αυτό που νομίζει ότι υπηρετεί αλλά μάλλον βλάπτει παρά ωφελεί. Η Μουσική εδράζει την αρχή της στην ελευθερία και μάλιστα στην ψυχική ελευθερία, η οποία ακριβώς επειδή ανήκει στη σφαίρα την πνευματική είναι εξ ορισμού ελεύθερη και άρα ως ελεύθερη έκφραση ψυχοδυναμικών καταστάσεων δεν υπόκειται στην κρίση κανενός παρά μόνο αυτού που την έπλασε και την ενέπνευσε, δηλαδή του Δημιουργού Θεού.

Η λατρευτική Μουσική, όπως και όλες οι μουσικές, σαφώς και στηρίζεται σε αρχές και κανόνες. Την περιβάλλουν όρια και ταυτόχρονα μια θαυμαστή ελευθερία. Η έκφραση της περιέχει μια δυναμική η οποία ξεφεύγει απ’την σφαίρα των ορατών και αισθητών και μεταπίπτει σε μια μεταφυσική πραγματικότητα την αίσθηση της οποίας μπορεί να αντιληφθεί ο όντως Μουσικός ο οποίος έχει κατακτήσει τον αναβαθμό της Θεωρίας, ακριβώς όπως συμβαίνει στον χώρο της Θεολογίας. Μιλάμε δηλαδή για τον Μουσικό εκείνο ο οποίος πλέον δεν στηρίζεται σε «αρχές» και «κανόνες» αλλά στην αισθαντική του αντίληψη και προσέγγιση, της ιερής κατ’ αυτόν υπόθεσης, της Μουσικής. Στο σημείο αυτό ακριβώς ο Μουσικός βιώνει την μεγαλειώδη τραγικότητα της καλλιτεχνικής από – μόνωσης διότι υπάρχει απουσία συνοδοιπορίας μαζί του από ανθρώπους οι οποίοι δεν κατάφεραν να κατακτήσουν αυτήν την κορυφή της Μουσικής αποκάλυψης και ενόρασης. Έτσι έχουμε σαν αποτέλεσμα μεγάλοι Καλλιτέχνες στην ιστορία να προσφέρουν μουσικούς θησαυρούς τους οποίους όμως οι ομότεχνοι τους εκτίμησαν πολύ μετά τον θάνατο τους και η αναγνώριση της προσφοράς τους έγινε αντιληπτή εκ των υστέρων, ενώ όσο ζούσαν βίωσαν την μη αποδοχή, την υποτίμηση ακόμα και την συκοφαντία από το μεγαλύτερο μέρος των συναδέλφων τους.