Τελετουργικά Θέματα (κστ΄) Η ιεροπρεπής τέλεση της Θείας Λατρείας (του Γεωργίου Ζαραβέλα)

Η ιεροπρεπής τέλεση της Θείας Λατρείας

Γεωργίου Ζαραβέλα

Θεολόγου

ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ

Η Θεία Λατρεία αποτελεί την κυριότερη, ίσως μοναδική, έκφραση του εκκλησιαστικού σώματος προς τον Κύριο ως σύνολο. Η τέλεση της Θείας Λατρείας, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από τις αγιαστικές τελετές, τις ακολουθίες του νυχθημέρου και κυρίως με το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας συνιστά την προσευχητική βοή του λαού του Θεού προς το Δημιουργό του, την ευχαριστιακή επίκληση για όλες τις δωρεές που με αφθονία δωρίζει.

Η ευταξία των ιερών ακολουθιών πρέπει να είναι δεδομένη, σύμφωνα και με την αποστολική ρήση «Πάντα εὐσχημόνως καί κατά τάξιν γινέσθω» (Α´ Κορ. ιδ’,40). Η τάξη αυτή διαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες, οι οποίοι εν συνόλω αναδύουν την ιεροπρέπεια στη λατρεία. Η αυτονόμηση, η αδιαφορία, η ολιγωρία πολλών μελών της σύναξης δεν βοηθά στην οικοδόμηση της τάξης της λατρείας, αλλά μάλλον την αποδομεί, μεταβάλλοντάς τη σε θρησκευτικό θέατρο μαγικού χαρακτήρα.

(Μουσικό κείμενο) Άξιον Έστίν σε Βαρύ επτάφωνο, Μέλος Γεωργίου Ρυσίου Ιερέως

Το μεγαλυνάριο της Θεοτόκου Άξιον Εστίν, σε ήχο Βαρύ επτάφωνο, και μέλος Γεωργίου Ρυσίου Ιερέως. 

Θερμές ευχαριστίες για την δακτυλογράφηση του κειμένου στον συνεργάτη του Χορού και Πρωτοψάλτη κ. Θεόδωρο Ρόκα.

Για Download πατήστε ΕΔΩ ή ΕΔΩ

Κυριακάτικοι Στοχασμοί! Κυριακή Β΄ Λουκά

Κυριακάτικοι Στοχασμοί

Πανοσ. Αρχιμ.

π. Χερουβίμ Βελέτζα

Ιεροκήρυκα Ι.Μ. Κερκύρας

Σήμερα ο Κύριος μάς ομιλεί, μέσα από την περικοπή του Ευαγγελίου του Λουκά, για την εντολή της αγάπης. Και ξεκινά προτέποντάς μας να συμπεριφερόμαστε στους συνανθρώπους μας όπως ακριβώς επιθυμούμε και οι άλλοι να συμπεριφέρονται προς εμάς, δηλαδή μας λέει ότι αν θέλουμε οι άνθρωποι να μάς αγαπάνε, να μάς σέβονται, να μάς συγχωρούν, τότε κι εμείς πρώτοι θα πρέπει να είμαστε άνθρωποι της αγάπης. Γιατί, συνεχίζει, αν αγαπάτε αυτούς που σας αγαπούν, όπως κάνουν οι αμαρτωλοί, και κάνετε καλό μόνο σε εκείνους που σας φέρονται καλά, τότε μέσα σας δεν υπάρχει η χάρις του Θεού. Αν δανείζετε σ’ εκείνους από τους οποίους περιμένετε να έχετε απολαβές, όπως κάνουν οι αμαρτωλοί, τότε η αγάπη γίνεται αντικείμενο δοσοληψίας, τότε η φιλανθρωπία είναι ιδιοτελής, τότε δεν υπάρχει αγάπη, αλλά συμφέρον και εγωισμός. Γι αυτό, πάλι μας προτρέπει, να αγαπάτε τους εχθρούς σας, και να πράττετε το αγαθό και να δανείζετε χωρίς να περιμένετε σε καμία ανταπόδοση, και τότε ο μισθός σας θα είναι πολύς, και θα είστε γνήσια παιδιά του Υψίστου, μιας που ο ίδιος ο Θεός ευεργετεί ακόμα και τους αχάριστους και πονηρούς ανθρώπους. Να είστε ελεήμονες, καταλήγει στο λόγο Του ο Χριστός, όπως ελεήμων είναι και ο Πατέρας σας. 

Μελίσματα Ψαλτικής (π΄) Κυριακή Β΄ Λουκά

Μελίσματα Ψαλτικής με μέλη:

α) εορτών Αγίων Ρωμανού του Μελωδού & Ιωάννου του Κουκουζέλους (01.1ο), Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου (ο3.10)

β) Κυριακής Β΄ Λουκά

Ήχος Πλ. β΄, Εωθινό Δ΄

Άγιος Ιωάννης ο Κουκουζέλης ο Μαΐστωρ
(Η μνήμη του εορτάζεται την 1η Οκτωβρίου)

Περιεχόμενα Αναρτήσεως:

α) "Επέφανεν σήμερον...". Δοξαστικό Εσπερίων Αγίου Ρωμανού του Μελωδού. Μέλος π. Χρίστου Κυριακόπουλου, Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλει ο Χορός του Πανελληνίου Συνδέσμου Ιεροψαλτών υπό την διεύθυνση του Προέδρου & Πρωτοψάλτου κ. Αθανασίου Παπαζαρή.

β) "'Οσιε πάτερ επιγείου πατρός εκ παιδός στερηθείς...". Δοξαστικό των Εσπερίων εορτής Αγίου Ιωάννου του Κουκουζέλους. Μέλος Κυριαζή Νικολέρη, Ήχος Πλ. α΄. Ψάλλει ο Σύνδεσμος Ιεροψαλτών Βόλου υπό την διεύθυνση του Άρχοντος Μουσικοδιδασκάλου της Μ.τ.Χ.Ε. κ. Κυριαζή Νικολέρη.

γ) Δοξαστικό των Αίνων εορτής Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Μέλος Κωνσταντίνου Τρύφωνος, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλει ο Χορός Ψαλτών "Τρόπος" υπό την διεύθυνση του δασκάλου της Ψαλτικής Τέχνης κ. Κωνσταντίνου Αγγελίδη

δ) Κύριε εκέκραξα. Ήχος Πλ. β΄ Ψάλλει ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Μ.τ.Χ.Ε. Λεωνίδας Αστέρης. 

ε) "Όρθρος ην βαθύς...". Δ΄ Εωθινό Δοξαστικό της Οκτωήχου, Ήχος Δ΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Κωνσταντινουπολίτης Πρωτοψάλτης Χρίστος Δήμου.

στ) Αργή Δοξολογία. Μέλος Γεωργίου Βιολάκη, Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλει ο Τοποτηρητής Πρωτοψάλτης του Πατριαρχικού Ναού Αγίου Γεωργίου κ. Παναγιώτης Νεοχωρίτης μετά του Λαμπαδαρίου του.

ζ) Χερουβικός Ύμνος. Μέλος Θρασύβουλου Στανίτσα, Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Σπάρτης κ. Παναγιώτης Τζανάκος.

η) "Αινείτε τον Κύριον...". Κοινωνικό των Κυριακών. Μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης Λεωνίδας Σφήκας

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (ιε΄) Το Δογματικό Θεοτοκίο του Εσπερινού του Σαββάτου του πλ. β' ήχου (του Θεοδώρου Ρόκα)

Το Θεοτοκίο του Εσπερινού του Σαββάτου του πλ. β' ήχου

Θεοδώρου Ρόκα 

   Θεολόγου 

MΑ Ερμηνευτικής Θεολογίας

Ο Χριστός Παντοκράτωρ
Ψιφηδωτό στον Καθεδρικό Ναό Cefalù της Σικελίας

"Τίς μὴ μακαρίσει σε, Παναγία Παρθένε; τίς μὴ ἀνυμνήσει σου τὸν ἀλόχευτον τόκον; ὁ γὰρ ἀχρόνως ἐκ Πατρὸς ἐκλάμψας Υἱὸς μονογενής, ὁ αὐτὸς ἐκ σοῦ τῆς Ἁγνῆς προῆλθεν, ἀφράστως σαρκωθείς, φύσει Θεὸς ὑπάρχων, καὶ φύσει γενόμενος ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς, οὐκ εἰς δυάδα προσώπων τεμνόμενος, ἀλλ' ἐν δυάδι φύσεων, ἀσυγχύτως γνωριζόμενος. Αὐτὸν ἱκέτευε, σεμνὴ Παμμακάριστε, ἐλεηθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν".

Στο ανωτέρω δογματικό Θεοτοκίο του πλαγίου δευτέρου ήχου (πλ. β') αν σταθούμε στη φράση "φύσει Θεὸς ὑπάρχων" θα προξενηθεί η εξής απορία: τι θα πει η φράση αυτή; "φύσει Θεός "υπάρχων"; Γιατί ο υμνωδός τονίζει τόσο πολύ τον όρο "φύσει"; Μήπως μπορούμε να υποθέσουμε οτι ο όρος αυτός, ο όρος "φύσει" που απαντά στη φράση "φύσει Θεός υπάρχων", έχει ως βάση την ακόλουθη φράση από τον χριστολογικό ύμνο της προς Φιληππισίους επιστολής του Αποστόλου Παύλου: "ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ"; (Φιλ. 2,6).

Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 1η έως 8η Οκτωβρίου 2016

Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 1η έως 8η Οκτωβρίου 2016

(Ανέκδοτο Μουσικό κείμενο) Δοξολογία Σύντομη, Ήχος Δ΄ φθορικός, Μέλος Νικολάου Γιάννου

Ανέκδοτη Σύντομη Δοξολογία σε ήχο Τέταρτο Φθορικό καλούμενος και ως "Φεραχνάκ", 

από τον Πρωτοψάλτη του Ιερού Ναού Αγίου Αντωνίου Βριλησσίων 

κ. Νικόλαο Γιάννου.

Για Download πατήστε ΕΔΩ ή ΕΔΩ

Τελετουργικά Θέματα (κε΄) Η Οπισθάμβωνη Ευχή της Θείας Λειτουργίας (του Γεωργίου Ζαραβέλα)

Η Οπισθάμβωνη Ευχή της Θείας Λειτουργίας

Γεωργίου Ζαραβέλα

Θεολόγου

ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ

Άμβωνας με δύο κλίμακες
Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Καλαμπάκας

Η Οπισθάμβωνη ή Οπισθάμβωνος Ευχή συνιστά ένα από τα στοιχεία του τελευταίου μέρους της Θείας Λειτουργίας, της απόλυσης της σύναξης, δηλαδή της κατακλείδας του μυστηρίου και της ειρηνικής αποχώρησης των μελών της κοινότητας μετά την επιτέλεση του. Η ευχή, συγκεκριμένα, συνιστά το δεύτερο τμήμα της ενότητας της απόλυσης της Θείας Λειτουργίας και είναι σαφώς αρχαιότερη από τη σύγχρονη απόλυση δια της επικλήσεως του Κυρίου, της Θεοτόκου, των αγίων και του «Δι’ εὐχῶν». Η ευχή επονομάζεται ως Οπισθάμβωνη λόγω της ανάγνωσής της πίσω από τον άμβωνα του ναού, ο οποίος στην αρχαία Εκκλησία βρισκόταν στο μέσο του οικοδομήματος. Η ακριβής θέση του άμβωνα ήταν ακριβώς μπροστά από την ωραία πύλη του ιερού βήματος, ήταν ψηλός, συνήθως μαρμάρινος ή πέτρινος και είχε δύο κλίμακες, μία προς τα ανατολικά και μία προς τα δυτικά. Η είσοδος των κληρικών από την ωραία πύλη γινόταν συνήθως με τη διέλευση από τις αναβαθμίδες του άμβωνα.

Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Καλαμπάκας

(Μουσικό κείμενο) Άξιον εστίν σε μέλος Γεωργίου Ρυσίου Ιερέως, Ήχος Πλ. β΄

Άξιον Εστίν σε μέλος Γεωργίου Ρυσίου Ιερέως. 

Θερμές ευχαριστίες για την δακτυλογράφηση του κειμένου στον συνεργάτη του Χορού 

και Πρωτοψάλτη κ. Θεόδωρο Ρόκα.

Για Download πατήστε ΕΔΩ ή ΕΔΩ

Οδοιπορικό στη Βυζαντινή Νάξο (ε΄) «Ο ‘’ταπεινός’’ Ιερός Ναός του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στ’ Αδησαρού με τις ξεχωριστές τοιχογραφίες »

«Ο "ταπεινός" Ιερός Ναός του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στ’ Αδησαρού 

με τις ξεχωριστές τοιχογραφίες »

Ειρήνης Βασιλάκη

Αρχαιολόγου
Μ.Α. Διαχείρησης Μνημείων

εικ. 1 Άποψη του ναού από νοτιοδυτικά

Ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού, στην περιοχή του Λαθρήνου και συγκεκριμένα στη θέση Αδησαρού, η οποία ανήκει στον οικισμό του Δαμαριώνα. Είναι κτισμένο στις παρυφές του βυζαντινού κάστρου τ’ Απαλήρου και σε κοντινή απόσταση από το μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού Σαγκρίου.

Πρόκειται για μονόχωρο με τρούλο ναό (εικ.1). Οι εσωτερικές διαστάσεις του μνημείου είναι 7,70 μ. μήκος και 2,50 μ. πλάτος και ανατολικά ανοίγεται ημικυκλική αψίδα (εικ. 2). Εκεί σώζονται λείψανα από το σύνθρονο στη μέση του οποίου πιθανότατα υπήρχε επισκοπικός θρόνος.