Κυριακάτικοι Στοχασμοί! Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος ως πηγή θεογνωσίας (του Βασιλείου Σκιαδά)

Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος ως πηγή θεογνωσίας

Βασιλείου Σκιαδά

Θεολόγου

Οι άγιοι Πατέρες καθόρισαν να γιορτάζεται ή μεγάλη δεσποτική γιορτή της Θείας Μεταμορφώσεως την 6η Αυγούστου, δηλαδή σαράντα ήμερες πριν από την Ύ­ψωση του Τιμίου Σταυρού. Έκριναν αναγκαία τη μετάθεση της γιορτής, γιατί δεν ταίριαζε ό πανηγυρικός της χαρακτήρας με την πένθιμη περίοδο της Μ. Τεσσαρακοστής, στη διάρκεια της οποίας είχε γίνει. Κι έγινε τότε για να προετοιμάσει τους Α­ποστόλους για τη δοκιμασία του Θείου Πάθους, αλλά και για να επιβεβαιώσει κατά κάποιον τρόπο την προαιώνια δόξα Του.

Μελίσματα Ψαλτικής (ξζ΄) Μέλη Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Μελίσματα Ψαλτικής

Μέλη Δεσποτικής εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Περιεχόμενα Αναρτήσεως:

α) "Χοροί Ισραήλ...". Αργές Καταβασίες που ψάλλονται από 27 Ιουλίου έως 5 Αυγούστου (πλήν της 1ης Αυγ.). Μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Δ΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ι.Μητροπολιτικού Ναού Σπάρτης κ. Παναγιώτης Τζανάκος και ο Λαμπαδάριος του Ναού κ. Ευάγγελος Θεοδώρου.
β) "Κύριε Εκέκραξα...", "Προ του Σταυρού σου...", "Είς Όρος υψηλόν..." "Προτυπών την Ανάστασιν". Στιχηρά Ιδιόμελα και Δοξαστικό της Δεσποτικής εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Μέλος Κωνσταντίνου Πρίγγου, Ήχος Δ΄ & Πλ. β΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Άρχων Πρωτοψάλτης της Μ.τ.Χ.Ε. Κωνσταντίνος Πρίγγος.

γ) "Προτυπών την Ανάστασιν...". Δοξαστικό των Στιχηρών του Εσπερινού  Δεσποτικής εορτής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Ησυχαστηρίου Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Μήλεσι Ωρωπού κ. Στέφανος Συμεωνίδης

δ) "Δεύτε αναβώμεν εις το όρος Κυρίου...". Δοξαστικό της Λιτής της Δεσποτικής εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Ήχος Πλ. α΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης και Δάσκαλος της Ψαλτικής Τέχνης Βασίλειος Νόνης.

ε) "Πέτρω και Ιωάννη και Ιακώβω...". Δοξαστικό των Αποστίχων της Δεσποτικής εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ι.Ν. Υπαπαντής του Σωτήρος Αμαρουσίου Αττικής κ. Ελευθέριος Βεργιός.

στ) "Παρέλαβεν ο Χριστός...". Δοξαστικό των Αίνων Δεσποτικής εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Μέλος Κωνσταντίνου Πρίγγου, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλει ο Άρχων Υμνωδός του Οικουμενικού Πατριαρχείου καί Πρωτοψάλτης του  Ι.Ν. Αγίων Πάντων Καστοριάς κ. Αθανάσιος Βουγιουκλής.

ζ) "Νυν τα ανήκουστα ηκούσθη...". Αντί του Άξιον Εστίν εις την  Δεσποτικής εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Από την συλλογή "Αθωνιάδα Ξακουστή" ανέκδοτων μελοποιημάτων της Ψαλτικής Τέχνης. Ήχος Πλ. δ΄.Ψάλλει Χορός Ψαλτών "Μαθητάδων" υπό την διεύθυνση του Πρωτοψάλτου κ. Γρηγορίου Χίτζιου.

η) "Εν τω φωτί σου Δέσποτα...". Κοινωνικό της Δεσποτικής εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Μέλος Μπαλασίου Ιερέως, Ήχος Δ΄. Ψαλλει ο Χορός Ψαλτών Εδέσσης υπό την διεύθυνση του Πρωτοψάλτου του Ι.Ν. Αγίου Νεκταρίου Εδέσσης κ. Παντελεήμονα Πολυχρονιάδη.

Τυπική Διάταξη Ακολουθιών απο 7ης έως 13ης Αυγούστου 2016

Τυπική Διάταξη Ακολουθιών απο 7ης έως 13ης Αυγούστου 2016

Αγιογραφικές προσεγγίσεις (γ΄) Η εικονογραφική προσέγγιση του φωτός στο γεγονός της Μεταμορφώσεως (της Μαρίας Τοτού)

Η εικονογραφική προσέγγιση του  φωτός  στο γεγονός της Μεταμορφώσεως

Πρεσβυτέρας Μαρίας Τοτού

Αγιογράφου-Μέλους Ε.Ε.Τ.Ε.

Τελειόφοιτης φοιτήτριας

Σχολής Καλών Τεχνών Φλώρινας

«Πάλιν οὖν αὐτοῖς ὁ ᾿Ιησοῦς ἐλάλησε λέγων· ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου» (Ιω. 8, 12-13)

«...Φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρί, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.» (Εκ του Συμβόλου της Πίστεως)

Εικ. 1. "Η Μεταμόρφωσις" 2Χ2.5μ. 2015
Ι.Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου, Λαχανόκηπων Καστοριάς
έργο Πρεσβ. Μαρίας Τοτού

Σύμφωνα με τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά ο Θεός ονομάζεται «Φως» όχι κατά την ουσία αλλά κατά την ενέργεια Του και αυτό το «άκτιστο» φως μπορεί να γίνει αισθητό μόνο μέσω προσευχής εφόσον υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις.[1]

Πατέρες και ιεροί υμνογράφοι είναι χαρακτηριστικοί: «... ότι οι τω υψει των αρετών διαπρέψαντες, και της ενθέου δόξης αξιωθήσονται…» (Στιχηρό ιδιόμελο του Εσπερινού της Εορτής της Μεταμορφώσεως)

Η Δεσποτική εορτή[2] της Μεταμορφώσεως είναι εορτή λουσμένη στο φως του Χριστού και μας υπενθυμίζει το σκοπό της ζωής μας, την κατάκτηση αρετών και τη θέα του Ακτίστου Θαβωρείου Φωτός.[3] Ψάλλοντας κι εμείς το απολυτίκιο της εορτής εκφράζουμε την επιθυμία μας, να λάμψει και σ’ εμάς τους αμαρτωλούς, με τις πρεσβείες της Θεοτόκου, το φως το «ἀΐδιον» όπως έλαμψε στους μαθητές κατά την Μεταμόρφωση του Κυρίου[4]:

Ἀπολυτίκιον , Ἦχος βαρύς.

"Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει Χριστὲ ὁ Θεός, 

δείξας τοῖς Μαθηταῖς σου τὴν δόξαν σου, 

καθὼς ἠδυναντο. Λάμψον καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς,

 τὸ φῶς σου τὸ ἀΐδιον, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, 

φωτοδότα δόξα σοι."

Ιερά Αγρυπνία! 5 Αυγούστου 2016

ΙΕΡΑ ΑΓΡΥΠΝΙΑ

Την Παρασκευή 5 Αυγούστου 2016 και ώρα 21:00 μ.μ. θα τελεσθεί Ιερά Αγρυπνία στον Ιερό Ενοριακό Ναό Αγίου Σπυρίδωνος Αγίου Αρσενίου (Αγερσανί) Νάξου επί τη Δεσποτική εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.

Πέρας Αγρυπνίας: 03.00 π.μ.

Διευκρινίσεις λειτουργικών ιδιομορφιών της εορτής της Μεταμορφώσεως (του Γεωργίου Ζαραβέλα)

Διευκρινίσεις λειτουργικών ιδιομορφιών της εορτής της Μεταμορφώσεως.

Γεωργίου Ζαραβέλα

Λειτουργιολόγου

Η δεσποτική εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρα Χριστού, η μεγαλύτερη δεσποτική εορτή του θέρους, είναι απόλυτα συνδεδεμένη με τη λειτουργική ζωή του Δεκαπενταυγούστου. Ο εορτασμός του θαυμαστού γεγονότος του Θαβωρίου όρους έχει ορισμένες ιδιομορφίες, οι οποίες εκ πρώτης όψεως είναι ανεξήγητες, έχουν όμως θεσπιστεί από την Εκκλησία σοφά και με θεολογική τεκμηρίωση.

α) Ημέρα εορτασμού

Πρώτη από τις λειτουργικές ιδιομορφίες είναι η ίδια η ημέρα του εορτασμού της Μεταμόρφωσης. Το γεγονός, σύμφωνα με τη βιβλική διήγηση, έλαβε χώρα σαράντα ημέρες πριν από το Πάθος του Χριστού, όπως μαρτυρούν και πολλά σημεία της υμνογραφίας. Η εορτή, όμως, τοποθετήθηκε να τελείται την 6^η Αυγούστου, δηλαδή πολλές ημέρες μετά την ανάμνηση του Πάθους.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (στ΄) Η Φωτεινή Νεφέλη - Στήλη Πυρός, κατά την Υμνολογία της Εορτής της Μεταμορφώσεως (του Θεόδωρου Ρόκα)

Η Φωτεινή Νεφέλη - Στήλη Πυρός, 

κατά την Υμνολογία της Εορτής της Μεταμορφώσεως

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Πλησιάζει η εορτή της Μεταμορφώσεως του Κυρίου, εορτή κατά την οποία η Ορθόδοξος Εκκλησία πανηγυρίζει λαμπρά την ανάμνηση του κοσμοσωτήριου και εσχατολογικού γεγονότος που περιγράφει ο ευαγγελιστής Ματθαίος. Σύμφωνα με τη διήγηση του ευαγγελίου του Ματθαίου:

Ιερά Αγρυπνία! 4η Αυγούστου 2016

Την Πέμπτη 4 Αυγούστου 2016 και ώρα 20:30 μ.μ. θα τελεσθεί Ιερά Αγρυπνία (Παράκληση της Παναγίας, Εσπερινός, Όρθρος, Θεία Λειτουργία) στον Ιερό Ναό Αγίας Κυριακής Χώρας Νάξου (Μετόχι της Ιεράς Μονής Φανερωμένης), επί τη μνήμη του Οσίου Ευγενίου του Αιτωλού και των προεορτίων της Δεσποτικής εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος!

Στην Ιερά αγρυπνία θα ψάλλει κλιμάκιο του Χορού Ψαλτών "Νάξιοι Μελιστές".

Πέρας Αγρυπνίας: 01.00 π.μ.

(Μουσικό Κείμενο) "Προτυπών την Ανάστασιν...", Μέλος Εμμανουήλ Βαμβουδάκη

Δοξαστικό Στιχηρών του Εσπερινού της Δεσποτικής εορτής της Μεταμορφώσεως

 σε μέλος Εμμανουήλ Βαμβουδάκη.

Για Download σε μορφή pdf πατήστε ΕΔΩ ή ΕΔΩ

Τελετουργικά Θέματα (ιστ΄) Η ανάμνηση της Προόδου του Τιμίου Σταυρού και η τελετή της προσκύνησής του. (του Γεωργίου Ζαραβέλα)

Η ανάμνηση της Προόδου του Τιμίου Σταυρού & η τελετή της προσκύνησής του.

Γεωργίου Ζαραβέλα

Λειτουργιολόγου

ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ

Ο μήνας Αύγουστος ξεκινά με την εορτή της Προόδου του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, μία από τις τρεις, κύριες εορτές, με τις οποίες η Εκκλησία προβάλλει και τιμά το ιερότερο κειμήλιό της. Οι εορτές αυτές είναι: α) η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου), β) η Σταυροπροσκύνηση – εορτή της Ευρέσεως του Τιμίου Σταυρού (Γ’ Κυριακή των Νηστειών) και γ) η Πρόοδος του Τιμίου Σταυρού, ενώ σε αυτές συναριθμείται και η τιμή του κάθε Τετάρτη και Παρασκευή όλου του εκκλησιαστικού έτους.

Η αρχή της εορτής ανάγεται στα τέλη της μέσης βυζαντινής εποχής και στη σχετική εορτή, η οποία λάμβανε χώρα στην Κωνσταντινούπολη. Η εορτή θεσπίστηκε σε ανάμνηση της απαλλαγής των Βυζαντινών, με τη βοήθεια του Τιμίου Σταυρού, από την επιδρομή των Σαρακηνών επί της βασιλείας του αυτοκράτορα Μανουήλ Α’ Κομνηνού (1143-1180). Η τελετή της Προόδου του Σταυρού ήταν ουσιαστικά η λιτανευτική έξοδός του από το παλάτι ή κατ’ άλλους από το σκευοφυλάκιο της Μεγάλης Εκκλησίας – Αγίας Σοφίας και η περιφορά του σε ολόκληρη την Πόλη, η οποία διαρκούσε δεκαπέντε ημέρες. Το Τίμιο Ξύλο περιφερόταν σε όλες τις συνοικίες και το τοποθετούσαν για προσκύνηση στο ναό κάθε συνοικίας. Η εορτή ξεκινούσε την παραμονή, 31^η Ιουλίου, οπότε στους ναούς ψαλλόταν, και ψάλλεται έως σήμερα, η προεόρτια της εορτής ακολουθία. Η βυζαντινή εορτή είχε ως στόχο τον αγιασμό της Πόλης, αλλά και την απαλλαγή των πιστών από κάθε μολυσματική ασθένεια.