Τελετουργικά θέματα (πζ΄) Οι καταβασίες του όρθρου κατά τις προπαρασκευαστικές εβδομάδες του Τριωδίου! Από τον Λειτουργιολόγο Γεώργιο Ζαραβέλα!

π. Γεωργίου Ζαραβέλα

Θεολόγου

ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ

 

Η λειτουργική περίοδος του Τριωδίου με την αντίστοιχη απόδοση των ύμνων των ιερών ακολουθιών από το ομώνυμο βιβλίο ξεκινά με τρεις προπαρασκευαστικές εβδομάδες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται τέσσερις Κυριακές. Η πρώτη Κυριακή είναι αφιερωμένη στην παραβολή του Τελώνη και του Φαρισαίου, η δεύτερη σε εκείνη του Ασώτου, η επόμενη εβδομάδα μαζί με την τρίτη Κυριακή έχουν την επονομασία των Απόκρεω, αφού είναι οι τελευταίες ημέρες κρεοφαγίας πριν τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή και η ακολουθούσα εβδομάδα μαζί με την τέταρτη Κυριακή επονομάζονται ως Τυρινή, αφού επιτρέπεται η βρώση τυριού και αυγών, αλλά όχι κρέατος.

Η τρίτη Κυριακή ή των Απόκρεω έχει ως θέμα της την παραβολή της Τελικής Κρίσης, ενώ η τέταρτη Κυριακή ή της Τυρινής αναφέρεται στην εξορία των πρωτοπλάστων από τον Κήπο της Εδέμ. Οι ανωτέρω εβδομάδες εντάχθηκαν σε δεύτερο χρόνο στην περίοδο του Τριωδίου, σαν προπαρασκευαστικές για την είσοδο στην Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή, λαμβάνοντας τη θεματολογία τους εκ μεταθέσεως από Κυριακές των Νηστειών.

Κυριακάτικοι Στοχασμοί! Κυριακή ΙΖ΄ Ματθαίου (Χαναναίας)! 10.02.2019. Από τον Αιδεσ. Πρωτοπρεσβύτερο π. Γεώργιο Ζουμή!

Αιδεσ. Πρωτοπρεσβυτέρου

Γεωργίου Ρ. Ζουμῆ,

Γενικοῦ Ἀρχιερατικοῦ Ἐπιτρόπου

Ιερᾶς Μητροπόλεως Ἐδέσσης, Πέλλης καὶ Ἀλμωπίας.

 

Εἶναι εὐλογία Θεοῦ, ἀγαπητοί μου, τό ὅτι βρισκόμαστε μέσα στό Ναό, ὅτι μᾶς δέχεται ὁ Θεός στά ἀνάκτορά του. Στούς Ἑβραίους ἔλεγε, τέτοιοι πού εἶστε, οὔτε στήν αὐλή τοῦ ναοῦ θά σᾶς ἐπιτρέψω νά πατήσετε. Ἐμᾶς ἀκόμη μᾶς ἐπιτρέπει καί μᾶς ἀνέχεται, νά μπαίνουμε καθημερινά στό Ναό του. Ὄχι γιατί εἴμαστε καλύτεροι, ἀλλά γιατί κάνει τεράστια ὑπομονή καί δείχνει μακροθυμία. 

Ἐδῶ στό Ναό ἀκούονται οὐράνιες φωνές. Φωνές ἁγίων ἀγγέλων καί ἀρχαγγέλων. Φωνές ἁγίων μαρτύρων καί Πατριαρχῶν. Ἀκούονται οἱ φωνές τῶν Εὐαγγελιστῶν. Μέ τίς φωνές αὐτῶν ἑνώνουν τίς δικές τους φωνές οἱ Ἱερεῖς καί οἱ ψάλται. Οἱ πιστοί προσεύχονται ἐκ βαθέων καί στέλνουν στόν οὐρανό, στό θρόνο τοῦ Θεοῦ τά αἰτήματά τους μέ στεναγμούς ἀλαλήτους.

Μελίσματα Ψαλτικής (μιβ΄) Κυριακή ΙΖ΄ Ματθαίου! 10.02.2019

Μελίσματα Ψαλτικής

Κυριακή ΙΖ΄ Ματθαίου

Ήχος Δ΄, Εωθινό Δ΄

Περιεχόμενα Αναρτήσεως:

α) "Πάσα πνοή...", "Ο σταυρόν υπομείνας...", "Τω σω σταυρώ Χριστέ...", "Των πατρικών σου κόλπων..." Πασαπνοάριο και 3 Στιχηρά των Αίνων της Οκτωήχου. Μέλος Αθανασίου Παναγιωτίδη, Ήχος Δ΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης Αστέριος Δεβρελής.

β) "Όρθρος ήν βαθύς..." Δ΄ Εωθινό Δοξαστικό των Αίνων. Μέλος Πέτρος Λαμπαδαρίου, Ήχος Δ΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης  του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αγίων Κωνσταντίνου & Ελένης Βελεστίνου Νικόλαος Νερούτσος.

γ) "Οι τα Χερουβείμ..." Χερουβικός Ύμνος. Μέλος Γαβριήλ Κουντιάδου Ιερομονάχου, Ήχος Δ΄ Λέγετος. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης και ο δεξιός Χορός του Ιερού Ναού Αγίας Ειρήνης Αιόλου κ. Μιχαήλ Ζάμπας.

δ) Λειτουργικά. Μέλος Θρασύβουλου Στανίτσα, Ήχος Δ΄ Λέγετος. Ψάλλει ο αείμνηστος Άρχων Υμνωδός της Μ.τ.Χ.Ε. Σπυρίδων Υφαντής και ο τ. Λαμπαδάριος του Ι.Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Αθανασίου Ιωαννίνων Μιχαήλ Μπίστας.

ε) "Άξιον εστίν..." Μεγαλυνάριο τής Θεοτόκου. Μέλος Γρηγορίου Πρωτοψάλτου, Ήχος Δ΄ Άγια. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά Θεσσαλονίκης Ιωάννης Λιάκος.

(Νέα Μουσική Έκδοση) Ανθολογία Κοινωνικών Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μελοποιών, Τόμος Β΄ Κοινωνικά του Ενιαυτού!

Οι εκδόσεις “Ηχάδιν” παρουσιάζουν στο ευρύ μουσικόφιλο κοινό τον επόμενο τόμο της σειράς: “Ανθολογία Κοινωνικών Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών μελοποιών”, ο οποίος περιέχει τα Κοινωνικά του Ενιαυτού. Πρόκειται για ένα εκδοτικό εγχείρημα, που ξεκίνησε το 2013 και μέχρι τώρα συνεχίζει να αποσπά τα συγχαρητήρια τόσο των ειδικών όσο και ψαλτικού κόσμου.

Στα “Κοινωνικά του Ενιαυτού” τ. Β΄ εκδίδονται με άρτιο επιστημονικό τρόπο για πρώτη φορά άγνωστες μελοποιήσεις από το σύνολο της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής μελοποιΐας (Ιωάννης Κουκουζέλης, Μανουήλ Χρυσάφης, Νικηφόρος Ηθικός, Μπαλάσιος ιερεύς κ.α.) και τα οποία ψάλλονται κατά τις Δεσποτικές Εορτές του έτους.

Η έκδοση όχι μόνο διευρύνει τους καλλιτεχνικούς ορίζοντες της ψαλτικής κοινότητας αλλά και παρουσιάζει με συστηματικό τρόπο τη μουσική έκφραση της λατρείας της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (ρκη΄) Το Αναστάσιμο Κοντάκιο τού Δ΄ Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

                                                                                                      υπ. Δρος Θεολογίας Ε.Κ.Π.Α.

Στη σειρά ερμηνείας των αναστασίμων Κοντακίων ακολουθεί το Κοντάκιο του Όρθρου της Κυριακής του τετάρτου (δ') ήχου, το οποίο είναι το ακόλουθο:

"Ὁ Σωτὴρ καὶ ῥύστης μου, ἀπὸ τοῦ τάφου, ὡς Θεὸς ἀνέστησεν, ἐκ τῶν δεσμῶν τοὺς γηγενεῖς, καὶ πύλας ᾅδου συνέτριψε, καὶ ὡς Δεσπότης ἀνέστη τριήμερος".

Το ανωτέρω Κοντάκιο αν και μικρό σε έκταση, εντούτοις είναι μεγάλο σε περιεχόμενο και μηνύματα. Αναφέρεται στη σωτηρία των απ΄ αιώνος νεκρών, τους οποίους ο Αναστάς Ιησούς οδήγησε από το σκοτεινό βασίλειο του Άδου στο φως του Παραδείσου της τρυφής, και στη συντριβή των πυλών του Άδου καθώς και στην τριήμερό του Ανάσταση.

Τυπική Διάταξη Ακολουθιών από 10η έως 16η Φεβρουαρίου 2019

Download σε μορφή pdf ΕΔΩ

Κυριακάτικοι Στοχασμοί! Κυριακή ΙΣΤ΄ Ματθαίου (Ταλάντων)! 03.02.2019 Από τον Πανοσ. Αρχιμ. Ιερόθεο Λουμουσιώτη

Πανοσ. Αρχιμ.

Ιεροθέου Λουμουσιώτη

Ιεροκήρυκος Ι.Μ. Ύδρας

 

«ἰδοὺ νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ νῦν ἡμέρα σωτηρίας» (Β Κορινθ. στ, 2)

Αυτός ο λόγος του Αποστόλου Παύλου, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι λόγος του Προφήτου Ησαϊου (49, 8) που μας λέγει: να τώρα είναι ο καιρός ο ευπρόσδεκτος στον Θεό, να και τώρα είναι η ημέρα της σωτηρίας μας. Ο άγιος Παύλος μας, εδώ εκφέρει προφητικό λόγο και τον επικαιροποιεί στην διδασκαλία του προς τους χριστιανούς της Κορίνθου και πλέον τα απευθύνει τα λόγια αυτά σε όλους εμάς. Παίρνει τον λόγο του προφήτου Ησαϊου και τον εντάσσει στην δική του επιστολή και μέσω αυτής της επιστολής φθάνει στα δικά μας μάτια που το διαβάζουμε και στα δικά μας αυτιά που τον ακούμε το γνήσιο λόγο του που είναι γεμάτος πατρικό και αδελφικό ενδιαφέρον προς όλους μας.

Μελίσματα Ψαλτικής! (μια΄) Η Υπαπαντή του Κυρίου! 02.02.2019

Μελίσματα Ψαλτικής

Η Υπαπαντή τού Κυρίου

Περιεχόμενα Αναρτήσεως:

α) "Κύριε εκέκραξα....", "Κατευθυνθήτω...", "Θου Κύριε...", "Λέγε Συμεών...": Κεκραγάριο, Στιχολογία και 1ο Στιχηρό του Εσπερινού τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Ψάλλουν Πατέρες της Μοναστικής Αδελφότητας των Δανιηλαίων.
β) "Ανοιγέσθω η πύλη..." Δοξαστικό του Εσπερινού τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλει ο Χορός Ψαλτών "Φωναίς αισίαις..."
γ) "Ερευνάτε τας γραφάς..." Δοξαστικό τής Λιτής τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Ήχος Πλ. α΄. Ψάλλει ο Χορός Ψαλτών "Αινούντες" υπό την χοραρχία του Πρωτοψάλτου Κυριάκου Κισκηρέα.
δ) "Ακατάλυπτον εστί..." Μεγαλυνάρια τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Μέλος Δημοσθένους Παϊκόπουλου, Ήχος Γ΄. Ψάλλει ο Χορός Ψαλτών "Αντιφωνικό μέλος" υπό την χοραρχία του Πρωτοψάλτου Γεωργίου Καμαριάρη.
ε) "Ο εν χερσί πρεσβυτικαίς..." Δοξαστικό των Αίνων τής Δεσποτοθεομητορικής εορτής τής Υπαπαντής τού Κυρίου. Μέλος Ιακώβου Πρωτοψάλτου, Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλει ο μακαριστός Πρωτοψάλτης Πρωτάτου Αγίου Όρους Διακο Διονύσιος Φιρφιρής.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (ρκζ΄) Το Αναστάσιμο Κοντάκιο τού Γ΄ Ήχου! Του Θεολόγου και Πρωτοψάλτου Θεοδώρου Ρόκα

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου 

υπ. Δρος Θεολογίας Ε.Κ.Π.Α

Κυριακή της περιόδου του τρίτου ήχου η ερχόμενη Κυριακή και στη σειρά ερμηνείας των Αναστασίμων Κοντακίων παρατίθεται το Κοντάκιο του Όρθρου του τρίτου ήχου, το οποίο είναι το ακόλουθο:

"Εξανέστης σήμερον, ἀπὸ τοῦ τάφου Οἰκτίρμον, καὶ ἡμᾶς ἐξήγαγες, ἐκ τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου, σήμερον Ἀδὰμ χορεύει, καὶ χαίρει Εὔα, ἅμα δέ, καὶ οἱ Προφῆται, σὺν Πατριάρχαις, ἀνυμνοῦσιν ἀκαταπαύστως, τὸ θεῖον κράτος τῆς ἐξουσίας σου".

Το ανωτέρω Κοντάκιο αναφέρεται σε τρια βασικά ζητήματα: α) στην Ανάσταση του Χριστού και την έξοδο του Αναστάντος Χριστού από τον σφραγισμένο τάφο, β) την έξοδο του ανθρωπίνου γένους από τα δεσμά του άδη, ο οποίος παρουσιάζεται να είναι ερμητικά κλειστός με πύλες και γ) τη χαρά που ένιωσαν ο Αδάμ, η Εύα, οι Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης και οι Πατριάρχες του αρχαίου Ισραήλ όταν ο Σταυρωθείς Χριστός κατήλθε στον Άδη για να τους ελευθερώσει.

Οδοιπορικό στη Βυζαντινή Νάξο (μγ’) «Ο ιδιότυπος Ιερός Ναός της Παναγίας Αρχατού στο Φιλώτι»! Από την Αρχαιολόγο Ειρήνη Βασιλάκη!

Ειρήνης Βασιλάκη

Ιερὀς Ναός Παναγίας Αρχατού

Ο βυζαντινός ναός της Παναγίας στην Αρχατό της νότιας Νάξου είναι ιδιότυπος. Βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του χωριού Άνω Σαγκρί και ανήκει στην ενορία Φιλωτίου. Αποτελείται από τον κυρίως ναό και δύο παρεκκλήσια εκατέρωθεν, που του δίνουν μια σταυρική διάταξη. Η νότια κεραία του σταυρού καλύπτει εγκαρσίως το κεντρικό μέρος πλαγίου κλίτους, δίνοντας την εντύπωση αρχικού ναΐσκου τύπου «μαυσωλείου».