Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (ρα΄) Το Γ΄ & Δ΄ Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. δ΄ Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Γ' και το Δ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. δ' Ήχου 

 Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

υπ. Δρος Θεολογίας Ε.Κ.Π.Α.

Γ' Αντίφωνο

"Ἐκέκραξά σοι Κύριε, πρόσχες, κλῖνόν μοι τὸ οὖς σου βοῶντι, 

καὶ κάθαρον πρὶν ἄρῃς με, ἀπὸ τῶν ἐνθένδε".

"Ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ γῆν, δύνων πᾶς αὖθις ἀναλύσει, τοῦ λαβεῖν βασάνους, 

ἢ γέρα τῶν βεβιωμένων".

Δόξα... Καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, θεολογία μονὰς τρισαγία· ὁ Πατὴρ γὰρ ἄναρχος, 

ἐξ οὗ ἔφυ ὁ Υἱὸς ἀχρόνως, καὶ τὸ Πνεῦμα σύμμορφον, 

σύνθρονον, ἐκ Πατρὸς συνεκλάμψαν".

Ο πρώτος στίχος αντλεί το περιεχόμενό του από τον πρώτο και το μισό του δευτέρου στίχου του 130ου Ψαλμού. Ο 130ος Ψαλμός ανήκει στην κατηγορία των δεήσεων. Μέσω του Ψαλμού εκφράζεται η ταπεινότητα του ατόμου. Η ψυχή αφήνεται στο Θεό, όπως το μικρό παιδί αφήνεται στη μητέρα του, ενώ η εμπιστοσύνη του ατόμου προς το Θεό μετατρέπεται σε εμπιστοσύνη που οφείλει να δείξει ολόκληρη η κοινότητα.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (ρ΄) Το Γ΄ Αντίφωνο των Αναβαθμών του Βαρέως Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Γ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Βαρέως Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

υπ. Δρος Θεολογίας Ε.Κ.Π.Α.

"Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, ὁδοὺς ζωῆς εὑρόντες, 

νῦν καὶ ἀεὶ μακαριοῦνται, δόξῃ ἀκηράτῳ".

"Κύκλῳ τῆς τραπέζης σου, ὡς στελέχη βλέπων τὰ ἔκγονά σου, 

χαῖρε εὐφραίνου, προσάγων ταῦτα, τῷ Χριστῷ Ποιμενάρχα".

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, βυθὸς χαρισμάτων, πλοῦτος δόξης, κριμάτων βάθος μέγα,

ὁμόδοξον Πατρὶ καὶ Υἱῷ· λατρευτὸν γάρ".

Ο πρώτος στίχος είναι όμοιος στην αρχή με τον αντίστοιχο α' στίχο του Γ' Αντιφώνου των Αναβαθμών του γ' ήχου ("οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον μακάριοι") αλλά διάφορος στη συνέχεια. Ο στίχος του Αντιφώνου έχει δανειστεί το περιεχόμενό του από τον πρώτο στίχο του 127ου Ψαλμού ("μακάριοι πάντες οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, οἱ πορευόμενοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ").

Υμνογραφικά Ερμηνευτικά (Ϟθ΄) Το Γ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. β' Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα

Το Γ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. β' Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

υπ. Δρος Θεολογίας Ε.Κ.Π.Α.

"Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον ἐχθροῖς φοβεροί, καὶ πᾶσι θαυμαστικοί· ἄνω γὰρ ὁρῶσιν".

"Ἐν ἀνομίαις χεῖρας αὐτῶν, ὁ τῶν δικαίων κλῆρος, ἐπίκουρόν σε ἔχων, Σῶτερ οὐκ ἐκτείνει".

Δόξα... Καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, τὸ κράτος ἐπὶ πάντων ὅπερ αἱ ἄνω Στρατηγίαι προσκυνοῦσι, 

σὺν πάσῃ πνοῇ τῶν κάτω".

"Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον ἐχθροῖς φοβεροί, καὶ πᾶσι θαυμαστικοί· ἄνω γὰρ ὁρῶσιν". Ο στίχος είναι όμοιος στην αρχή αλλά διάφορος στη συνέχεια με τον αντίστοιχό του α' στίχο του Γ Αντιφώνου των Αναβαθμών του β' ήχου ("Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ἐοίκασιν ὄρει τῷ ἁγίῳ, οἳ οὐδαμῶς σαλεύονται, προσβολαῖς τοῦ Βελίαρ"). Αντλεί το περιεχόμενό του από τον πρώτο στίχο του 124ου Ψαλμού ("οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον ὡς ὄρος Σιών· οὐ σαλευθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα ὁ κατοικῶν ῾Ιερουσαλήμ"). Ο Αναβαθμός αυτός αναφέρεται στους πιστούς ανθρώπους που έχουν ακλόνητη την πίστη τους στο Θεό και τους παρομοιάζει είτε ως καθήμενους σε υψηλό βράχο που δεν τους επηρρεάζει το κύμα της αγριεμένης θάλλασας, είτε σαν να βρίσκονται στο ύψος του ουρανού χωρίς να φοβούνται τη διασάλευση της γης όταν εκείνη σείεται από το σεισμό.

Υμνογραφικά Ερμηνευτικά (Ϟη΄)Το Γ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. α' Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Χριστός Ανέστη!

Το Γ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. α' Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου - υπ. Δρος Θεολογίας Ε.Κ.Π.Α.

"Ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι· Εἰς τὰς αὐλὰς προσβῶμεν Κυρίου, 

χαρᾶς πολλῆς πλησθεὶς εὐχὰς ἀναπέμπω".

"Ἐπὶ οἶκον Δαυΐδ, τὰ φοβερὰ τελεσιουργεῖται· πῦρ γὰρ ἐκεῖ φλέγον, 

ἅπαντα αἰσχρὸν νοῦν".

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, ζωαρχικὴ ἀξία· ἐξ οὗ πᾶν ζῶον ἐμψυχοῦται, 

ὡς ἐν Πατρί, ἅμα τε καὶ Λόγῳ".

"Ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι· Εἰς τὰς αὐλὰς προσβῶμεν Κυρίου, χαρᾶς πολλῆς πλησθεὶς εὐχὰς ἀναπέμπω". Ο στίχος ομοιάζει με τον αντίστοιχο α' στίχο του Γ' Αντιφώνου των Αναβαθμών του α' ήχου ("Ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι ὁδεύσωμεν εἷς τὰς αὐλὰς τοῦ Κυρίου, εὐφράνθη μου τὸ Πνεῦμα, συγχαίρει ἡ καρδία"). Υπόβαθρο για τον εξεταζόμενο Αναβαθμό και στίχο αποτελούν οι στίχοι 1 και 2 του 121ου Ψαλμού ("Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι· εἰς οἶκον Κυρίου πορευσόμεθα. Ἑστῶτες ἦσαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, ῾Ιερουσαλήμ"), τον οποίο έψαλλαν οι Ιουδαίοι όταν βρίσκονταν αιχμάλωτοι στη Βαβυλώνα.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (Ϟζ΄) Το Γ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Δ' Ήχου! Από τον Θεολόγο & Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα

 Χριστός Ανέστη!     

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

                                                                                                      υπ. Δρος Θεολογίας Ε.Κ.Π.Α.

"Ἡ καρδία μου πρὸς σὲ Λόγε ὑψωθήτω, καὶ οὐδὲν θέλξει με, 

τῶν τοῦ κόσμου τερπνῶν πρὸς χαμαιζηλίαν".

"Ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ, ὡς ἔχει τις στοργήν, 

ἐπὶ τῷ Κυρίῳ θερμότερον φίλτρον χρεωστοῦμεν".

Δόξα... Καὶ νῦν...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, θεογνωσίας πλοῦτος, θεωρίας καὶ σοφίας· 

πάντα γὰρ ἐν τούτῳ τὰ πατρῷα δόγματα, ὁ Λόγος ἐκκαλύπτει".

"Ἡ καρδία μου πρὸς σὲ Λόγε ὑψωθήτω, καὶ οὐδὲν θέλξει με, τῶν τοῦ κόσμου τερπνῶν πρὸς χαμαιζηλίαν". Ο στίχος αναφέρεται στην "κίνηση του σώματος" του ανθρώπου που αναφέρει ο υμνωδός, ο οποίος τονίζει πως πρώτα υψώνεται η καρδία και μετά οι ανθρώπινοι οφθαλμοί προς τον Κύριο, διότι πρώτα διαμορφώνεται η πνευματική ανάταση της καρδιάς του ανθρώπου και έπειτα εκείνη όλων των υπολοίπων μελών του σώματος, τα οποία έχουν ως κέντρο και επίκεντρο την καρδιά. Ο Αναβαθμός αποβλέπει στον απλό άνθρωπο και τον παροτρύνει να μην αφήνει την καρδιά του να θέλγεται και να ζεσταίνεται από τα μάταια πράγματα του κόσμου τούτου, να μη ζητεί το ψεύδος, να μη εωρήσει την τρυφή ως ευδαιμονία και ως ευτυχία η πρόσκαιρη δόξα. Ο Αναβαθμός αυτός αντλεί το περιεχόμενό του από τον πρώτο στίχο του 130ου Ψαλμού.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (Ϟστ΄) Το Γ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Γ' Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Χριστός Ανέστη!

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

"Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, μακάριοι τρίβους βαδιοῦνται, τῶν ἐντολῶν φάγονται· ζωηρὰν γὰρ παγκαρπίαν".

"Κύκλῳ τῆς τραπέζης σου εὐφράνθητι, καθορῶν σου Ποιμενάρχα, 

τὰ ἔκγονα φέροντα, κλάδους ἀγαθοεργίας".

Δόξα... Καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, ὁ πᾶς πλοῦτος τῆς δόξης, ἐξ οὗ χάρις καὶ ζωὴ πάση τῇ κτίσει· 

σὺν Πατρὶ γάρ,ἀνυμνεῖται καὶ τῷ Λόγῳ".

Στίχος Α'

"Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, μακάριοι τρίβους βαδιοῦνται, τῶν ἐντολῶν φάγονται· ζωηρὰν γὰρ παγκαρπίαν". Δεν είναι απαραίτητο μόνο να στηρίζει ο άνθρωπος τις ελπίδες του στον Κύριο αλλά και να δείχνει έναντί Του φόβο και σεβασμό. Όσοι στηρίζουν τις ελπίδες τους στον Κύριο και τον φοβούνται είναι μακάριοι διότι πορεύονται στη ζωή τους σύμφωνα με το θέλημα και τις εντολές του Κυρίου και μάλιστα με τρόπο επίπονο και επίμονο. Όσοι φοβούνται τον Κύριοι είτε είναι ευτυχείς, είτε δούλοι, είτε ελεύθεροι, είτε βάρβαροι, είτε χωλοί και τυφλοί, είτε έχουν συσσωρευεμένα πάνω τους όλα τα κακά που αποφεύγουν οι άνθρωποι, όπως πτωχεία, ατιμία, ασθένεια και ατεκνία πορεύονται σύμφωνα με τις εντολές του Κυρίου και αντίστροφα πάλι όσοι πορεύονται στις στρατιές των εντολών του Θεού εκείνοι είναι που φοβούνται τον Κύριο.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (Ϟε΄) Το Γ΄Αντίφωνο των Αναβαθμών τού Β΄ Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα

Χριστός Ανέστη!

Θεοδώρου Ρόκα,
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

"Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ἐοίκασιν ὄρει τῷ ἁγίῳ, οἳ οὐδαμῶς σαλεύονται, προσβολαῖς τοῦ Βελίαρ".

"Ἐν ἀνομίαις χεῖρας αὐτῶν μὴ ἐκτεινάτωσαν οἱ θείως ζῶντες· οὐ γὰρ ἐᾷ Χριστός, 

τῇ ῥάβδῳ τὸν κλῆρον αὐτοῦ".

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, προσπηγάζει πᾶσα σοφία, ἔνθεν χάρις Ἀποστόλοις,

 καὶ τοῖς ἄθλοις καταστέφονται Μάρτυρες, καὶ Προφῆται ὁρῶσι".

Στον πρώτο στίχο του τρίτου Αντιφώνου των Αναβαθμών του β' ήχου ο υμνωδός εκφράζει τα συναισθήματά του και ομολογεί οτι έχει εναποθέσει όλες τις ελπίδες του στον Κύριο. Σύμφωνα με τον υμνωδό, όποιος ελπίζει στον Κύριο παρομοιάζεται σαν το όρος Σιών πάνω στο οποίο είναι κτισμένη η Ιερουσαλήμ, η πόλη του βασιλιά Δαυίδ, η έδρα του βασιλείου του, η πόλη όπου βρίσκεται ο Ναός του Θεού. Ο ιερός υμνωδός του ανωτέρω Αναβαθμού είναι επηρεασμένος από τον πρώτο και τον δεύτερο στίχο του ΡΚΔ' Ψαλμού.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (Ϟδ΄) Το Γ΄Αντίφωνο των Αναβαθμών τού Α΄ Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα

Θεοδώρου Ρόκα, 

Θεολόγου 

Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας 

Το Γ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Α' Ήχου!

Κυριακή του Αντίπασχα η ερχόμενη Κυριακή , γνωστή ως Κυριακή του Θωμά, κατά την οποία η Ορθόδοξος Εκκλησία εορτάζει το γεγονός της Ψηλάφησης του σώματος του Αναστάντος Κυρίου από τον Απόστολο Θωμά (Ιω. ). Κατά αυτήν την Κυριακή ψάλλεται η ακολουθία της εορτής ως έχει στο Πεντηκοστάριο χωρίς να ψάλλεται κάτι από τα Αναστάσιμα, με εξαίρεση τον επινίκιο ύμνο του Πάσχα ("Χριστός Ἀνέστη"). Πριν αναγνωσθεί το ευαγγέλιο του Όρθρου θα ψαλλεί το Αντίφωνο των Αναβαθμών του δ' ήχου, αν όμως ψάλλονταν κανονικά τα Αναστάσιμα της Κυριακής του α' ήχου, τότε θα ψάλλονταν κανονικά στη θέση τους οι Αναβαθμοί του α' ήχου. 

Στη σειρά της ερμηνείας των Αναβαθμών μας απομένει η ερμηνεία του Γ' Αντιφώνου, όπου το Γ' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Α' Ήχου παρατίθεται ακολούθως: 

"Ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι ὁδεύσωμεν εἷς τὰς αὐλὰς τοῦ Κυρίου, 

εὐφράνθη μου τὸ Πνεῦμα, συγχαίρει ἡ καρδία". 

"Ἐπὶ οἶκον Δαυΐδ, φόβος μέγας· ἐκεῖ γὰρ θρόνων ἐκτεθέντων, 

κριθήσονται ἅπασαι, αἱ φυλαὶ τῆς γῆς καὶ γλῶσσαι". 

Δόξα... καὶ νῦν ... 

"Ἁγίῳ Πνεύματι, τιμὴν προσκύνησιν, δόξαν καὶ κράτος, ὡς Πατρί τε ἄξιον, 

καὶ τῷ Υἱῷ δεῖ προσφέρειν· Μονὰς γάρ ἐστιν ἡ Τριὰς τῇ φύσει, ἀλλ' οὐ προσώποις". 

Υμνογραφικά Ερμηνευτικά (Ϟβ΄) Το Β΄ Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. δ΄ Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. δ' Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Δ' Κυριακή των Νηστειών η ερχόμενη Κυριακή, κατά την οποία η Ορθόδοξος Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Ιωάννου του συγγραφέως της Κλίμακος και κατά την τέλεση της ακολουθίας του όρθρου θα ψαλλούν κανονικά στη θέση τους οι Αναβαθμοί ως έχουν. Έτσι σειρά τώρα έχει να αναλυθεί σε συντομία το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του πλαγίου τετάρτου ήχου, το οποίο είναι το ακόλουθο:

"Ἡ καρδία μου τῷ φόβῳ σου σκεπέσθω, ταπεινοφρονοῦσα, 

μὴ ὑψωθεῖσα ἀποπέσῃ, ἐκ σοῦ Πανοικτίρμον".

"Ἐπὶ τὸν Κύριον ὁ ἐσχηκὼς ἐλπίδα, οὐ δείσει τότε, 

ὅτε πυρὶ τὰ πάντα κρινεῖ καὶ κολάσει".

Δόξα... Καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, πᾶς τις θεῖος βλέπει καὶ προλέγει, τερατουργεῖ ὕψιστα, 

ἐν τρισὶν ἕνα Θεὸν μέλπων, εἰ γὰρ καὶ τριλαμπεῖ, μοναρχεῖ τὸ θεῖον".

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (Ϟα΄) Το Β΄ Αντίφωνο των Αναβαθμών του Βαρέως Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του βαρέως Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Στη σειρά της ερμηνείας των Αντιφώνων των Αναβαθμών ακολουθεί το δεύτερο Αντίφωνο των Αναβαθμών του βαρέως ήχου, το οποίο είναι το ακόλουθο:

"Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον τὸν τῆς ψυχῆς, μάτην κοπιῶμεν· 

πλὴν γὰρ αὐτοῦ, οὐ πρᾶξις, οὐ λόγος τελεῖται".

 "Τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός, οἱ Ἅγιοι πνευματοκινήτως, 

ἀναβλαστοῦσι πατρῷα δόγματα υἱοθεσίας".

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, τὰ σύμπαντα τὸ εἶναι ἔχει· πρὸ πάντων γὰρ Θεός, 

τῶν ὅλων κυριότης, φῶς ἀπρόσιτον, ζωὴ τῶν πάντων".

Ο πρώτος στίχος του δευτέρου Αντιφώνου των Αναβαθμών του βαρέως ήχου αναφέρεται στην καλλιέργεια των αρετών της ψυχής, την οποία ο υμνωδός χαρακτηρίζει ως "οίκο". Όπως δεν αρκεί η ανοικοδόμηση μιας ωραίας εξωτερικά οικίας, αλλά απαιτείται η "επάνδρωση" με συνετούς, σώφρονες, αγαθούς και πιστούς στο Θεό ανθρώπους για να γεμίσει πλήρως η οικία, έτσι και με τον ίδιο τρόπο απαιτείται και η καλλιέργεια των αρετών ώστε να γεμίσει από αυτές η ψυχή του ανθρώπου.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (Ϟ΄) Το Β΄ Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. β΄ Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. β' Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Στη σειρά των Αντιφώνων των Αναβαθμών ακολουθεί το δεύτερο Αντίφωνο του πλαγίου δευτέρου ήχου, το οποίο είναι το ακόλουθο:

"Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, οὐδεὶς ἡμῶν ἀντισχεῖν ἠδύνατο, ἐχθροῦ πάλαισμα· 

οἱ νικῶντες γὰρ ἔνθεν ὑψοῦνται".

"Τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν, μή μου ληφθήτω ἡ ψυχή, ὡς στρουθίον Λόγε, οἴμοι! 

πῶς μέλλω τῶν ἐχθρῶν ῥυσθῆναι, φιλαμαρτήμων ὑπάρχων".

Δόξα... Καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, ἐνθέωσις τοῖς πᾶσιν, εὐδοκία, σύνεσις, εἰρήνη καὶ ἡ εὐλογία· 

ἰσουργὸν γὰρ τῷ Πατρί ἐστι καὶ Λόγῳ".

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (πθ΄) Το Β΄ Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. α΄ Ήχου

Το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. α' Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Κυριακή της Ορθοδοξίας η ερχόμενη Κυριακή χωρίς αυτό να σημαίνει οτι καταλιμπάνονται τα Αναστάσιμα του τρέχοντος ήχου. Έτσι λοιπόν στη σειρά των Αναβαθμών σειρά έχει να αναλυθεί συνοπτικά το δέυτερο κατά σειρά Αντίφωνο των Αναβαθμών του πλαγίου πρώτου ήχου, το οποίο είναι το ακόλουθο:

"Εἰς τὰ ὄρη ψυχὴ ἀρθῶμεν, δεῦρο ἐκεῖσε· ὅθεν βοήθεια ἥκει''.

"Δεξιά σου χεὶρ κἀμέ, Χριστὲ ἱπταμένη, σκαιωρίας πάσης περιφυλαξάτω".

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, θεολογοῦντες φῶμεν· Σὺ εἶ Θεός, ζωή, ἔρως, φῶς, νοῦς, 

σὺ χρηστότης, σὺ βασιλεύεις εἰς τοὺς αἰῶνας".

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (πη΄) Το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Δ' Ήχου! Του Θεολόγου και Πρωτοψάλτη Θεόδωρου Ρόκα

Θεοδώρου Ρόκα
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Κυριακή της Τυρινής η ερχόμενη Κυριακή και στην ακολουθία του Όρθρου θα ψαλλούν κανονικά στη θέση τους οι Αναβαθμοί. Τέταρτος ήχος ο ήχος της ερχόμενης Κυριακής και το δεύτερο κατά σειρά Αντίφωνο των Αναβαθμών του τετάρτου ήχου είναι το ακόλουθο:

"Ἐκέκραξά σοι Κύριε, θερμῶς ἐκ βάθους ψυχῆς μου, κἀμοὶ γενέσθω, 

πρὸς ὑπακοὴν τὰ θεῖά σου ὦτα".

"Ἐπὶ τὸν Κύριον ἐλπίδα πᾶς τις κεκτημένος, ὑψηλότερός ἐστι, 

πάντων τῶν λυπούντων".

Δόξα... Καὶ νῦν...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, ἀναβλύζει τὰ τῆς χάριτος ῥεῖθρα, ἀρδεύοντα, 

ἅπασαν τὴν κτίσιν πρὸς ζωογονίαν".

Ο πρώτος στίχος του δευτέρου Αντιφώνου των Αναβαθμών του δ' ήχου αποτελεί συνέχεια του Ψαλμού ΡΚΘ', όπου ο προφητάναξ Δαυίδ μας διηγείται με ποιό τρόπο προσευχόταν όταν είχε θλίψεις και πειρασμούς και ακολούθως μας διδάσκει πως πρέπει να προσευχόμαστε εμείς οι Χριστιανοί όταν μας ακολουθούν πειρασμοί και θλίψεις.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (πζ΄) Το Β΄ Αντίφωνο των Αναβαθμών του Τρίτου Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Γ' Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα,

Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Και συνεχίζοντας την ερμηνεία των Αντιφώνων των Αναβαθμών φτάνουμε ξανά στον τρίτο ήχο και τώρα σειρά έχει το δεύτερο Αντίφωνο, το οποίο είναι το ακόλουθο:

"Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον τῶν ἀρετῶν, μάτην κοπιῶμεν, τὴν δὲ ψυχὴν σκέποντος, 

οὐδεὶς ἡμῶν πορθεῖται τὴν πόλιν".

"Τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός, τῷ Πνεύματι υἱοποιητῶς σοι τῷ Χριστῷ, 

ὡς Πατρὶ οἱ Ἅγιοι πάντοτέ εἰσι".

Δόξα... Καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, ἐνθεωρεῖται πᾶσα ἁγιότης σοφία· οὐσιοῖ πᾶσαν γὰρ κτίσιν, 

αὐτῷ λατρεύσωμεν· Θεὸς γάρ, ὡς Πατρί τε καὶ Λόγῳ".

Ο πρώτος στίχος του δευτέρου Αντιφώνου του γ' ήχου έχει ληφθεί από τα περιστατικά που αφηγείται ο ΡΚΣΤ' Ψαλμός: "Ἑὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες· ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξῃ πόλιν, εἰς μάτην ἠγρύπνησεν ὁ φυλάσσων. εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν, ἐγείρεσθαι μετὰ τὸ καθῆσθαι".

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (πστ΄) Το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Β' Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη κ. Θεόδωρο Ρόκα!

Το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Β' Ήχου!

Θεοδώρου Ρόκα
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

"Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, τὶς ἱκανὸς σῷος φυλαχθῆναι, ἐκ τοῦ ἐχθροῦ ἅμα,

 καὶ ἀνθρωποκτόνου;"

"Τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν, μὴ παραδῷς Σῶτερ τὸν σὸν δοῦλον, 

λέοντος τρόπον κατ' ἐμοῦ κινοῦνται· καὶ γὰρ οἱ ἐχθροί μου".

 

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, ζωαρχία καὶ γέρας· πάντα γὰρ τὰ κτιστά, 

ὡς Θεὸς ὢν δυναμοῖ, συντηρεῖ ἐν Πατρὶ δι' Υἱοῦ δέ".

Ο πρώτος στίχος του δευτέρου Αντιφώνου των Αναβαθμών του β' ήχου αναφέρεται στην επάνοδο των Ιουδαίων αιχμαλώτων από τη Βαβυλώνα στην επαρχία της Ιουδαίας. Κατά την επάνοδό τους οι Ιουδαίοι, παρότι ήσαν ελεύθεροι και απαλλαγμένοι από τα βάσανα και το ζυγό της δουλείας, αποτελούσαν βορά των γύρω από αυτούς λαών. Εν τέλει οι επιβουλές των γύρω λαών ξεπεράστηκαν με τη θαυμαστή επέμβαση του Θεού και η ιουδαϊκή κοινότητα δόξασε τον Κύριο για τη σωτηρία της.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (πε΄) Το Β΄ Αντίφωνο των Αναβαθμών του Α΄ Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Β' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Α' Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Την ερχόμενη Κυριακή, κατά την οποία ξεκινά το Τριώδιο δηλ. η περίοδος εκείνη της Εκκλησίας που αφενός ξεκινά την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο, αφετέρου η περίοδος αυτή σηματοδοτείται από τη χρήση του λειτουργικού αυτού βιβλίου, είναι η Κυριακή κατά την οποία το βιβλίο της Οκτωήχου ξεκινά απ΄ την αρχή και προβάλλεται ξανά ο πρώτος ήχος.

Σειρά τώρα έχει η ανάλυση του Δευτέρου Αντιφώνου των Αναβαθμών του πρώτου ήχου, το οποίο είναι το ακόλουθο:

"Εἰς τὰ ὄρη τῶν σῶν, ὕψωσάς με νόμων, ἀρεταῖς ἐκλάμπρυνον, ὁ Θεός, ἵνα ὑμνῶ σε".

"Δεξιᾷ σου χειρὶ λαβὼν σὺ Λόγε, φύλαξόν με, φρούρησον, 

μὴ πῦρ με φλέξῃ τῆς ἁμαρτίας".

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, πᾶσα ἡ κτίσις καινουργεῖται, παλινδρομοῦσα εἰς τὸ πρῶτον· 

Ἰσοσθενὲς γάρ ἐστι Πατρὶ καὶ Λόγῳ".

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (πδ΄) Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. δ' Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. δ' Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Με το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του πλαγίου τετάρτου (πλ. δ') ήχου ολοκληρώνεται ο κύκλος της ερμηνείας του Α' Αντιφώνου των Αναβαθμών των οκτώ ήχων της Παρακλητικής ώστε από την επόμενη φορά να παραχωρήσει τη θέση του στην ερμηνεία του δευτέρου Αντιφώνου των Αναβαθμών. Έτσι λοιπόν την ερχόμενη Κυριακή, Κυριακή του πλαγίου τετάρτου ήχου, θα ψαλλούν κανονικά στη θέση τους τα Αντίφωνα των Αναβαθμών, εκ των οποίων το πρώτο είναι το ακόλουθο:

"Ἐκ νεότητός μου ὁ ἐχθρός με πειράζει, ταῖς ἡδοναῖς φλέγει με, 

ἐγὼ δὲ πεποιθώς, ἐν σοὶ Κύριε τροποῦμαι τοῦτον".

"Οἱ μισοῦντες Σιών, γενηθήτωσαν δή, πρὶν ἐκσπασθῆναι ὡς χόρτος· 

συγκόψει γὰρ Χριστός, αὐχένας αὐτῶν, τομῇ βασάνων".

Δόξα... Καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, τὸ ζῆν τὰ πάντα, φῶς ἐκ φωτός, Θεὸς μέγας, 

σὺν Πατρὶ ὑμνοῦμεν αὐτὸ, καὶ τῷ Λόγῳ".

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (πγ΄) Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Βαρέως Ήχου! Από τον Θεολόγο και Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Βαρέως Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Κυριακή του βαρέως ήχου η ερχόμενη Κυριακή, η οποία αφενός συμπίπτει με την απόδοση της εορτής των Θεοφανείων του Κυρίου, αφετέρου ένεκα της αποδόσεως δεν καταλιμπάνονται τα αναστάσιμα Στιχηρά, Ιδιόμελα, Αίνοι, Κανόνες κλπ. αλλά ψάλλονται ως έχουν. Οι δε Αναβαθμοί ψάλλονται και αυτοί ως έχουν και ως πρώτο Αντίφωνο των Αναβαθμών του βαρέως ήχου ψάλλεται το ακόλουθο:

"Τὴν αἰχμαλωσίαν Σιών, ἐκ πλάνης ἐπιστρέψας, κἀμὲ Σωτὴρ ζώωσον, 

ἐξαίρων δουλοπαθείας".

"Ἐν τῷ νότῳ ὁ σπείρων θλίψεις, νηστείας μετὰ δακρύων, οὗτος χαρᾶς δρέψεται, δράγματα ἀειζωοτροφίας".

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, πηγὴ τῶν θείων θησαυρισμάτων, ἐξ οὗ σοφία, σύνεσις, φόβος, 

αὐτῷ αἴνεσις, δόξα, τιμὴ καὶ κράτος".

Ο πρώτος στίχος του Α' Αντιφώνου των Αναβαθμών του βαρέως ήχου ("Τὴν αἰχμαλωσίαν Σιών, ἐκ πλάνης ἐπιστρέψας, κἀμὲ Σωτὴρ ζώωσον, ἐξαίρων δουλοπαθείας") αναφέρεται στην εκδήλωση της επιθυμίας των απαχθέντων αιχμαλώτων Ιουδαίων από την Ιερουσαλήμ στην Βαβυλώνα επί βασιλείας Ναβουχοδονόσσορος των Βαβυλωνίων. Σχετικές πληροφορίες για την πολιορκία, την κατάληψη και την ερήμωση της Ιερουσαλήμ καθώς και της μεταφοράς των κατοίκων της ως αιχμαλώτων στη Βαβυλώνα μας παρέχει το ΚΕ' Κεφάλαιο του Δ' Βασιλειών στίχοι 1-30, όπως και το ΛΣΤ' Κεφάλαιο από το Β' Παραλειπομένων στίχοι 1-33.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (πβ΄) Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. β' Ήχου! Του Θεολόγου και Πρωτοψάλτου Θεόδωρου Ρόκα

Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. β' Ήχου! 

Θεοδώρου Ρόκα,
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Στη σειρά των ήχων της Οκτωήχου ή Παρακλητικής ακολουθεί ο πλάγιος του δευτέρου (ήχος πλ. β'). Πρώτο Αντίφωνο των Αναβαθμών του Όρθρου του πλαγίου δευτέρου ήχου είναι το ακόλουθο:

"Ἐν τῷ οὐρανῷ τοὺς ὀφθαλμούς μου αἴρω, πρὸς σὲ Λόγε, οἴκτιρόν με, 

ἵνα ζῶ σοι".

"Ἐλέησον ἡμᾶς τοὺς ἐξουθενουμένους, καταρτίζων εὔχρηστα, σκεύη σου Λόγε".

Δόξα... Καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, πανσωστικὴ αἰτία, εἴ τινι τούτων κατ' ἀξίαν πνεύσει, 

τάχει ἐξαίρει τῶν τῆς γῆς, πτεροῖ, αὔξει, τάττει ἄνω".

Στον πρώτο στίχο ("Ἐν τῷ οὐρανῷ τοὺς ὀφθαλμούς μου αἴρω, πρὸς σὲ Λόγε, οἴκτιρόν με, ἵνα ζῶ σοι") ο ποιητής επιδιώκει να καταδείξει οτι ο Θεός αφενός είναι ακατάληπτος και ανερμήνευτος αφετέρου πως "κατοικεί" στους ουρανούς δηλ. τόσο ψηλά που δεν είναι δυνατόν για τον άνθρωπο να ατενίσει την κατοικία του. Έτσι λοιπόν ο άνθρωπος στρέφει τους όχι μόνο τους αισθητούς οφθαλμούς του αλλά και τους νοητούς προς τον ουρανό και ζητά από το Θεό να εξαποστείλει το έλεος και τους οικτιρμούς Του προς τον αμαρτωλό άνθρωπο.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (πα΄) Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πλ. α' Ήχου! Του Θεολόγου και Πρωτοψάλτου Θεοδώρου Ρόκα!

Θεοδώρου Ρόκα

Θεολόγου

Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας

Κυριακή μετά της Χριστού γεννήσεως η ερχόμενη Κυριακή, η οποία συμπίπτει με την Απόδοση της εορτής των Χριστουγέννων και τυγχάνει να συμψάλλεται η αναστάσιμη Ακολουθία μαζί με εκείνη της ημέρα, σύμφωνα με την παράγραφο 608 του Συστήματος Τυπικού των Ιερών Ακολουθιών του όλου Ενιαυτού (υπό Κωνσταντίνου Παπαγιάννη Πρωτοπρεσβυτέρου. Έτσι λοιπόν στη σειρά των Αντιφώνων ακολουθεί το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του πλαγίου πρώτου (πλ. α') ήχου, το οποίο είναι το ακόλουθο:

"Ἐν τῷ θλίβεσθαί με Δαυϊτικῶς, ᾄδω σοι Σωτήρ μου. Ῥῦσαί μου τὴν ψυχὴν ἐκ γλώσσης δολίας".

"Tοῖς ἐρημικοῖς ζωὴ μακαρία ἐστί, θεϊκῷ ἔρωτι πτερουμένοις".

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, περικρατεῖται πάντα τὰ ὁρατά τε σὺν τοῖς ἀοράτοις· αὐτοκρατὲς γὰρ ὂν, τῆς Τριάδος ἓν ἐστιν ἀψεύστως".